شرح و تفسير
كجا رفتند قدرتمندان ناسپاس ؟
در اين بخش از خطبه - كه به پايان آن نزديك مىشويم - امام عليه السّلام لحن سخن را تغيير داده و تمامى بندگان خدا را مخاطب ساخته و آنها را به مطالعهء حال پيشينيان و پايان زندگى آنان دعوت مىكند . مىفرمايد : « اى بندگان خدا ! كجا هستند كسانى كه عمر طولانى به آنان داده شد و در ناز و نعمت به سر مىبردند ، ( امّا قدر آن را ندانستند ) و آنها كه تعليم داده شدند و فهميدند ( ولى هرگز به آن عمل نكردند ) و كسانى كه به آنان مهلت داده شد ( تا به اصلاح اعمال خويش بپردازند ) ولى به بيهودهكارى پرداختند و آنها كه سلامت نصيبشان شد ، ولى اين نعمت بزرگ را فراموش كردند ( و هيچ گاه شكر آن را به جا نياوردند ) . » ( عباد اللّه ، أين الّذين عمّروا فنعموا ، و علّموا ففهموا ، و أنظروا فلهوا ، و سلّموا فنسوا ! ) به راستى ، اگر تاريخ را ورق بزنيم ، يا به زندگى گذشتهء خودمان در اين عمر كوتاهمان بينديشيم و به خاطر بياوريم : چه افراد قدرتمند و مشمول انواع نعمتهاى الهى ، در جامعهء ما و جوامع ديگر زندگى كردند ، ولى نه از نعمتهاى الهى بهره گرفتند ، نه به آگاهىهاى خويش عمل كردند و نه در روز سلامتى ، به بيمارى انديشيدند و نه در حال قدرت به ناتوانى ! سرانجام با دست خالى ، از اين جهان ، رخت بربستند و به سوى سرنوشت تاريكشان حركت كردند .
آرى ، اگر به اين امور بينديشيم به يقين بيدار خواهيم شد و آينده خويش را با چشم خود ، در زندگى آنان تماشا خواهيم كرد . سپس امام در ادامهء اين سخن مىافزايد : ( آرى ) « به آنها براى مدّت طولانى مهلت داده شد و نعمتهاى زيبا در اختيارشان قرار گرفت ، آنان را از كيفر گناهان بر حذر داشتند ( تا از آن بپرهيزند ) و پاداشهاى بزرگ ( در برابر اطاعت فرمان خدا ) به آنها وعده داده شد ( ولى آن را نيز به فراموشى سپردند ) ! » ( أمهلوا طويلا ، و منحوا جميلا ، و حذّروا أليما ، و وعدوا جسيما ! )