مىكنيد ، و بر همان طريقه سوار هستيد و در همان جادّه گام برمىداريد ( و سرانجام تندباد اجل مىوزد و شما را همچون يك پر كاه با خود مىبرد و در زير خروارها خاك دفن مىكند و به همان سرنوشت پدران و فرزندان و برادران گرفتار مىشويد ) » ( تحتذون أمثلتهم ، و تركبون قدّتهم « 1 » ، و تطؤون جادّتهم ! ) .
اين احتمال نيز در تفسير جملهء بالا وجود دارد كه امام عليه السّلام در مقام توبيخ و سرزنش آنها مىفرمايد : با اين كه سرنوشت پيشينيان خود را ديدهايد ، درس عبرت نگرفتهايد ، باز هم ، همان اعمال و همان روشهاى غلط و گناهآلود را دنبال مىكنيد در حالى كه بايد از آنها درس مىآموختيد و طريقهء آنها را رها مىكرديد .
البته نتيجهء هر دو معنا يكى است و آن درس آموختن از سرنوشت گذشتگان است و به گفتهء آن شاعر عارف :
بشكاف خاك را و ببين يكدم * بىمهرى زمانهء رسوا را !
اين دشت خوابگاه شهيدان است * فرصت شمار وقت تماشا را
از عمر رفته نيز شمارى كن * مشمار جدى و عقرب و جوزا را
سپس امام عليه السّلام در يك نتيجهءگيرى به بيان اين نكته مىپردازد كه چرا مردم با ديدن اين همه صحنههاى عبرتانگيز ، پند نمىگيرند و بيدار نمىشوند ، مىفرمايد :
« ( ولى افسوس كه ) دلها از گرفتن بهرهء خويش ، سخت و ناتوان شده و از رشد معنوى خود غافل گشته ، و در غير طريق حق گام برمىدارد ، گويى غير آنها مقصود هستند ( و مرگ يا فرمانهاى الهى هرگز به سراغ آنها نمىآيد ) و گويى نجات و رستگارى
هامش
( 1 ) « قدّه » از مادّهء « قدّ » ( بر وزن سدّ ) به معناى پاره شدن و شكافتن از طرف طول است و « قدّه » به جاده گفته مىشود كه پستىها و بلندىها را مىشكافد و به پيش مىرود و گاه به معناى گروهى كه از ديگران جدا شدهاند نيز به كار مىرود ، چون طريقه و روش آنها با ديگر گروهها فرق دارد .