« قيام به امر » ، اشاره به جدّى گرفتن اوامر الهى است ، زيرا انسان براى كارهاى جدّى برمىخيزد . به همين دليل ، قيام به چيزى ، اشاره به برخورد جدّى با آن است .
اين دو تعبير نشان مىدهد كه آن بزرگوار نه تنها گوش بر فرمان الهى بود ، بلكه هر جا رضاى او را - حتّى بدون فرمان نيز - كشف مىكرد ، به سرعت به سوى انجام آن مىشتافت .
در يازدهمين و دوازدهمين توصيف مىفرمايد : در گامهايى كه ( به سوى انجام اوامر تو ) برمىداشت ، ترديد به خود راه نداد و عقبگرد ، نكرد ، و عزم و ارادهاش به سستى نگراييد » غير ناكل « 1 » عن قدم « 2 » ، و لا واه في عزم .
بسيارند كسانى كه در تصميمگيرىها و شروع كار جدّى هستند ، ولى در ادامهء راه ترديد و سستى به خود راه مىدهند . مهمّ آن است كه انسان از آغاز تا پايان محكم بايستد و به راه خود ادامه دهد . تاريخ پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نشان مىدهد كه او هرگز در برابر وسوسهها و فشارها تسليم نشد و هر پيشنهاد انحرافى را كه به آن حضرت كردند ، با صراحت ردّ نمود تا آنجا كه مىفرمود : « اگر خورشيد آسمان را در يك دستم بگذارند و ماه را در دست ديگرم ، حاضر نيستم مسير خود را تغيير دهم . » « 3 » در سيزدهمين تا پانزدهمين وصف مىفرمايد : « اين در حالى بود كه وحى تو را با آگاهى گرفت و عهد تو را پاسدارى كرد و در انجام فرمانت ( با قدرت و جدّيت ) پيش رفت » واعيا « 4 » لوحيك ، حافظا لعهدك ، ماضيا على نفاذ أمرك .
سپس آن حضرت در ادامه اين سخن ، نتيجهء تلاشها و كوششها و فداكارىهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را ، ضمن بيان اوصاف ديگرى بازگو مىكند ، امام عليه السّلام در شانزدهمين تا
هامش
( 1 ) « ناكل » از مادّهء « نكول » به معناى بازگشت نمودن و ترسيدن است .
( 2 ) « قدم » در اينجا معناى مصدرى دارد و به معناى تقدّم يافتن و پيشروى كردن است .
( 3 ) كامل ابن اثير ، جلد 1 ، صفحهء 489 . ( اين سخن در سيرهء ابن هشام و تاريخ طبرى نيز آمده است ) .
( 4 ) « واعى » از مادّهء « وعى » ( بر وزن وقت ) به معناى درك كردن و فهميدن و حفظ كردن چيزى است .