است . در حديثى ديگر ، از امام صادق عليه السّلام آمده است : « الكوفة روضة من رياض الجنّة ، كوفه ، باغى از باغهاى بهشت است » . و در ذيل همين روايت آمده كه قبر نوح و ابراهيم و قبور سيصد و هفتاد پيامبر و ششصد وصى و قبر سيد الأوصياء ، على عليه السّلام ، در كوفه است .
در حديث ديگرى نيز از امام صادق عليه السّلام آمده است : « انّه ليس بلد من البلدان و مصر من الأمصار ، اكثر محبّا لنا من أهل الكوفة ، هيچ شهرى از شهرها ، بيش از مردم كوفه ، دوستدار ما اهل بيت نيستند » . « 1 » ولى مىدانيم دورانهايى بر كوفه گذشت كه دشمنان اسلام و به خصوص دشمنان اهل بيت ، بر آن چيره شدند و آن شهر ، عملا ، مبدّل به يكى از كانونهاى ضدّ اسلام و ضدّ اهل بيت شد .
2 - تحليلى از روحيهء مردم كوفه و امام
مىدانيم يكى از مشكلات حكومت على عليه السّلام مردم عراق و اهل كوفه بودند كه حالت سركشى و تمرّد داشتند و بارها ، على عليه السّلام در خطبههاى نهج البلاغه ، از اين امر ، اظهار ناراحتى و شكايت مىكند ، در حالى كه يكى از عوامل مهم پيروزى معاويه در كارهايش ، مردم شام و روح فرمانبردارى آنان بود .
بعضى از مورّخان ، اين موضوع را به صورت مثبت ارزيابى كرده و مىگويند كه علت عصيان اهل عراق و اطاعت اهل شام ، اين بود كه اهل عراق ، صاحب نظر و زيرك بودند و در عيوب امرا و رؤساى خود ، تفحّص مىكردند و كارهاى آنها را به نقد مىكشيدند ، بر خلاف اهل شام كه افرادى كودن و كم هوش ، و در بررسى مسائل ، جامد بودند و از جريانهاى پشت پرده ، پرس و جو نمىكردند . « 2 »
هامش
( 1 ) سفينة البحار ، ماده « كوفه » .
( 2 ) ابن ابى الحديد ، اين سخن را ، از جاحظ نقل كرده است . ( شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، جلد 1 ، صفحهء 343 ) .