خطبهء پنجاه و هفتم « 1 » « في صفة رجل مذموم ، ثم فى فضله هو عليه السّلام »
« اين خطبه در بارهء شخص نكوهيدهاى است و سپس امام عليه السّلام از صفات برجستهء خود سخن مىگويد . »
خطبه در يك نگاه
در اين كه امام اين سخن را در بارهء چه كسى فرموده ، بين شارحان نهج البلاغه گفتگوست ، ولى مشهور اين است كه اين سخن در بارهء معاويه است .
« ابن ابى الحديد » در « شرح نهج البلاغهء » خود مىنويسد : « گروهى معتقدند كه اين سخن در بارهء « زياد » است و گروهى ديگر آن را در بارهء « حجّاج » يا در بارهء « مغيره » مىدانند ، ولى به عقيدهء من اين سخن در بارهء معاويه است چرا كه صفاتى كه در اين خطبه آمده از ويژگىهاى اوست .
سپس مىافزايد : « معاويه بسيار غذا مىخورد و صدا مىزد سفرهء غذا را از مقابل من برداريد ، به خدا سوگند سير نشدم ، هر چند خسته شدم » « 2 » .
هامش
( 1 ) سند خطبه : به گفتهء نويسندهء « مصادر نهج البلاغه » اين سخن ، مكرّر از كسانى كه قبل از « سيد رضى » مىزيستهاند از امير مؤمنان على عليه السّلام نقل شده است ( با تفاوتهاى مختصرى ) . « ابراهيم ثقفى » در كتاب « الغارات » از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند كه على عليه السّلام اين خطبه را بر منبر كوفه ايراد كرد و فرمود : « سيعرض عليكم سبّى . . . » .
اين قسمت را مرحوم « كلينى » در « كافى » و « بلاذرى » در « انساب الاشراف » و « حاكم » در « مستدرك » و « شيخ الطائفه » ( شيخ طوسى ) در « امالى » ( با تفاوت مختصرى ) نقل كردهاند ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 2 ، صفحهء 33 ) .
( 2 ) شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، جلد 4 ، صفحهء 54 .