خطبهء پنجاه و ششم « 1 » يصف أصحاب رسول اللّه و ذلك يوم صفّين حين أمر النّاس بالصلح
« از سخنانى است كه امام عليه السّلام در ايام صفين هنگامى كه مردم را به صلح دعوت مىنمود در بارهء اصحاب رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ( و اطاعت بى قيد و شرط آنان از آن بزرگوار ) بيان فرموده است » .
خطبه در يك نگاه
در اين كه امام اين سخن را در چه زمانى و در چه ماجرايى ايراد فرموده ، دو نظر وجود دارد : بعضى معتقدند كه امام اين سخن را در داستان « ابن حضرمى » بيان فرمود و ماجرا از اين قرار بود كه پس از شهادت « محمد ابن ابى بكر » به دست « عمرو عاص » و قرار گرفتن مصر در اختيار او « معاويه » جسور شد و قصد غلبه بر بصره را داشت ، نامهاى براى مردم آن سامان نوشت تا آنجا را از اختيار حضرت خارج سازد و اين كار به دست « ابن حضرمى » انجام شد و او به اتّفاق گروهى از منافقان بر قسمتهايى از بصره مسلّط شد . هنگامى كه اين خبر به وسيله « ابن عباس » - كه براى عرض تسليت به امير مؤمنان در مورد شهادت « محمد بن ابى بكر » به كوفه
هامش
( 1 ) سند خطبه : « ابن ابى الحديد » اين سخن را از « واقدى » و « ابن هلال » كه قبل از مرحوم سيد رضى مىزيستهاند نقل كرده اضافه بر اين « زمخشرى » در « ربيع الابرار » در جزء چهارم در « باب قتل و شهادت » آورده است .
نويسنده « مصادر نهج البلاغه » بعد از ذكر آنچه در بالا آمد ، مىافزايد : به هر حال اين سخن از سخنان معروف امير مؤمنان است كه در كتب علماى پيشين و بعد از سيد رضى آمده است . ( مصادر نهج البلاغه جلد 2 ص 29 )