بيهوده سنگين نمىكنند ، و به گردنههاى صعب العبور كه در مسير خود پيش رو دارند مىانديشند ! آنها از اين فرمان الهى الهام مىگيرند كه :
« وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ »
« 1 » .
« زاد و توشه تهيه كنيد كه بهترين زاد و توشه پرهيزگارى است ، و از ( مخالفت فرمان ) من بپرهيزيد اى خردمندان » ، در نتيجه به تهيهء اين زاد و توشهء الهى مىپردازند يعنى تقوى و هرگز به خواب غفلت فرو نمىروند .
نكته كفاف و عفاف برتر از هر چيز است
در اين خطبه به جنبههاى مختلف زندگى دنيا در عبارات كوتاه و گويايى اشاره شده است :
نخست اين كه طبيعت زندگى دنيا فناپذيرى است ، و تمام اهل دنيا بدون استثنا چه بخواهند و چه نخواهند بايد از آن كوچ كنند .
ديگر اين كه ظاهرى زيبا و فريبنده و شيرين و جذّاب دارد ، و به همين دليل ظاهر بينان به سرعت مجذوب آن مىشوند و آگاهان در امانند .
ديگر اين كه عشق به دنيا به طور تدريجى در درون جان انسان نفوذ مىكند به گونهاى كه جزيى از وجود او مىشود و به همين دليل رهايى از آن در اين حالت بسيار مشكل است .
ديگر اين كه امام عليه السّلام براى نجات از خطرات دنيا دستور مؤثّرى در اينجا بيان فرموده ، و آن قناعت به « كفاف » و « عفاف » است .
هامش
( 1 ) سورهء بقره ، آيهء 197 .