خطبهء سى و هشتم و من كلام له عليه السّلام و فيها علّة تسمية الشّبهة شبهة ثمّ بيان حال النّاس فيها
« 1 » در اين خطبه ، علت نامگذارى شبهه ، به شبهه آمده و سپس حال مردم به هنگام گرفتارى در شبهات ، تبيين شده است .
خطبه در يك نگاه
مختصر دقّتى در محتواى اين خطبه نشان مىدهد كه اين سخن ، بخشى از يك سخن مشروحترى بوده كه مرحوم سيد رضى اين چند جمله را از آن برگزيده است .
به همين دليل در اين سخن دو بخش مىبينيم كه ظاهرا با هم سازگار نيست .
بخش نخست در بارهء علت نامگذارى شبهه به اين نام و راه نجات از شبهات سخن مىگويد ، و در بخش دوم بيان چگونگى حال مردم در برابر مرگ است كه نه آنهايى كه از مرگ مىترسند از آن نجات مىيابند و نه آنها كه خواهان بقا و ابديّتند به آن مىرسند و روشن است كه اين دو در ظاهر ، پيوندى با هم ندارند .
قرائن زيادى در نهج البلاغه وجود دارد كه نشان مىدهد كه بناى سيد رضى بر اين نبوده است كه خطبههاى مولا عليه السّلام را به طور كامل نقل كند ، بلكه بخشهايى كه از
هامش
( 1 ) از كسانى كه خطبهء بالا را نقل كردهاند ، آمدى در غرر الحكم است ، ولى با توجه به اين كه آنچه آمدى نقل كرده با آنچه در نهج البلاغه آمده متفاوت است ، معلوم مىشود كه آمدى ، آن را از غير نهج البلاغه گرفته است . ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 1 ، صفحهء 435 ) .