خطبهء سى و هفتم « 1 » و من كلام له عليه السّلام يجرى مجرى الخطبة و فيه يذكر فضائله عليه السّلام
قاله بعد وقعة النّهروان سخنى است از امام عليه السّلام كه در حكم خطبه است و بعد از واقعهء نهروان بيان فرموده و در آن روحيات خود را شرح مىدهد .
خطبه در يك نگاه
همان گونه كه در كلام ابن ابى الحديد نيز آمده ، اين خطبه شامل چند بخش مختلف است كه هر يك ناظر به مطلبى است .
در بخش نخستين ، امام به خدماتش در زمان غربت اسلام و آغاز دعوت پيغمبر اشاره مىكند و مىگويد كه : در برابر آن طوفانها و تند بادهايى كه دشمن به راه انداخته بود ، مانند كوه محكم ايستادم و نقطهء ضعفى از هيچ نظر بر دامان زندگى من وجود ندارد .
هامش
( 1 ) در « مصادر نهج البلاغه » ، از كلام « ابن ابى الحديد » در شرح نهج البلاغه ، چنين استفاده كرده كه او اين خطبه را در منابع ديگر ، به صورت مبسوطتر يافته است ، چرا كه مىگويد : « اين خطبه چهار بخش است كه ارتباط زيادى با هم ندارد و سيّد رضى هر بخش را از كلام امير مؤمنان على عليه السّلام كه يك خطبهء طولانى است و بعد از واقعهء نهروان ايراد فرموده است ، گرفته » سپس از مرحوم صدوق در امالى نقل مىكند كه بعد از شهادت امير مؤمنان ، پيرمردى گريه كنان از راه رسيد و در مقابل در خانهء آن حضرت ايستاد و سخنانى بيان كرد كه دقيقا بر مضامين اين خطبه تطبيق مىكند . منتها على عليه السّلام ضميرها را به صورت متكلّم در اين خطبه آورده است و او به صورت ضمير مخاطب اين جملهها را تكرار كرد . و اين نشان مىدهد كه خطبهء مزبور سابقهء طولانى دارد : ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 1 ، صفحهء 433 . )