خطبهء سىام « 1 » و من كلام له عليه السّلام فى معنى قتل عثمان و هو حكم على عثمان و عليه و على النّاس بما فعلوا و براءة له من دمه
.
اين خطبه تحليلى است در بارهء قتل عثمان
در اين خطبه ، امام عليه السّلام سخنانى بيان فرموده كه موقف عثمان و موقف خود را و نيز موقف مردم را نسبت به كارهايى كه در اين حادثه كردند ، روشن ساخته و خود را به طور كامل از خون عثمان تبرئه كرده است .
خطبه در يك نگاه
مىدانيم كه بعد از كشته شدن عثمان ، نظرات مختلفى در بارهء قتل او ابراز شد .
گروهى عثمان را مقصّر مىدانستند ، چرا كه با استبداد بىسابقهء خود ، گروهى از خويشاوندانش را در پستهاى كليدى حكومت اسلامى قرار داد و اموال بيت المال را در اختيار آنها گذاشت ، به طورى كه مسلمانان بر ضدّ او خروشيدند و قيام كردند
هامش
( 1 ) در مصادر نهج البلاغه آمده كه اين خطبه ، بخشى از نامهاى است كه امام عليه السّلام در ايّام خلافتش مرقوم داشت . و حوادث گوناگونى را كه بعد از وفات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رخ داد تا زمان نوشتن آن نامه بيان فرمود و دستور داد ( جهت توجيه افكار عمومى در اين زمينه ) براى مردم خوانده شود .
اين احتمال نيز داده شده كه خطبههاى 26 - 54 - 78 نيز بخشهاى ديگرى از اين نامه باشد .
در بارهء سابقهء اين خطبه ، در كتب ديگر ، مىنويسد : در كتاب « أنساب الأشراف » با تغييراتى مشابه آن آمده است . ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 1 ، صفحهء 408 ) .
اين احتمال نيز داده شده كه امير مؤمنان على عليه السّلام بخشهاى بالا را به صورت خطبههاى مختلف بيان فرموده و سپس آنها را در نامهاى گرد آورده و دستور داده است كه يك جا براى مردم بخوانند تا در بارهء كلّ اين حوادث روشن و آگاه شوند .