« فكفى واعظا بموتى عاينتموهم ، حملوا الى قبورهم غير راكبين و انزلوا فيها غير نازلين . فكأنّهم لم يكونوا للدّنيا عمّارا و كأنّ الآخرة لم تزل لهم دارا ، براى عبرت و اندرز شما ، همين بس است كه مردگانى را با چشم خود ديدهايد كه آنها را بىاختيارشان ، به گورهاشان حمل مىكردند و در ميان قبر قرار مىدادند ، بى آن كه خود ، بتوانند يا بخواهند در آن روز فرود آيند . ( چنان از نظرها محو مىشوند ) كه گويى ، هرگز در ميان مردم اين گيتى نبودهاند و گوئى سراى آخرت ، همواره خانهء آنان بوده است » « 1 » .
در نكتهء دوم ، اشاره به موضوع اقبال آخرت و روى آوردن سراى ديگر است ، مىفرمايد : آخرت روى آورده و طلايههاى آن آشكار گرديده است » ، ( و إنّ الآخرة قد أقبلت ، و أشرفت باطّلاع . ) « 2 » نخستين منزلگاه آخرت ، مرگ است كه همواره ، مردم جهان را يكى پس از ديگرى در كام خود فرو مىبرد و اين ، خود نشانهء روى آوردن جهان آخرت است .
به اين ترتيب ، امام عليه السّلام به همگان هشدار مىدهد كه دير يا زود ، آمادهء وداع با اين جهان و گام نهادن در سراى ديگر شوند و آنچه را كه لازمهء اين سفر عمومى و پر خوف و خطر است فراهم سازند و پيش از آن كه فرصت از دست رود به تهيهء ساز و برگ برخيزند .
در سومين نكته ترسيم بسيار گويا و جالبى از چگونگى اين سرا و آن سرا و پيوند و ارتباط ميان اين دو فرموده و مىگويد : « بدانيد ! امروز ، روز تمرين و آمادگى است و فردا روز مسابقه . جايزهء برندگان بهشت و سرانجام ( شوم ) عقب ماندگان آتش دوزخ
هامش
( 1 ) خطبهء 188 .
( 2 ) « اطلاع » از مادهء « طلع » در اصل ، به معناى « ظهور و بروز » است . و طلوع خورشيد ، به معناى ظهور آن است . و طلع به معناى « شكوفه خرما » نيز از همين مادّه گرفته شده است . اطلاع به معناى « سركشيدن و سركشى كردن و آگاهى يافتن » نيز از همين معنا سرچشمه گرفته است . بعضى معتقدند كه اين واژه به « آگاهى ناگهانى » گفته مىشود .