دريافت ديه هستند ، و نه قاتل را عفو مىكنند . ) آيا عفو در همهء موارد صحيح است ؟
جواب : انگيزهها تفاوت نمىكند ، و معيار عفو است .
سؤال 1312 - اگر مقتول ديونى داشته ، و براى پرداخت آن هيچ مالى غير از ديه نداشته باشد ، و اولياى دم مجنىّ عليه به خاطر اين كه پولى گير طلبكاران نيايد ، يا به هر دليل ديگر ديه را ببخشند ، آيا طلبكاران مىتوانند دعوايى طرح نموده ، و به عنوان شخص ثالث وارد دعوى شده ، و ديون خود را مطالبه كنند ؟
جواب : مطالبات ميّت بر هر چيز مقدّم است ، و اولياى دم در فرض مسأله حقّ بخشش ندارند .
سؤال 1313 - به منظور قصاص قاتل دخترم ، مبلغ 000 / 000 / 32 ريال ( فاضل ديه ) در وجه قاتل ، و مبلغ 670 / 666 / 26 ريال بابت 56 ديهء يك زن نيز به عنوان سهم الدّيهء صغير به حساب دادگسترى واريز نمودم ، تا قاتل به قصاص رسيد . از طرفى ضمن توافق شفاهى با قاتل ، قرار شد ايشان از بابت بدهى ديهء فرزندان مقتول ( پسر و دختر ) كه ثلث آن به اين جانب مىرسد ، و برابر فاضل ديه مىباشد ، از سهم الدّيهء خود به نفع اين جانب گذشت نمايد . در حضور قاضى و مسئولين اجراى احكام قضايى ، قاتل قبل از قصاص با خط خود نوشت : « اين جانب محكوم به قصاص ، از حقّ سهم الدّيهء خودم نسبت به ولىّ دم خانم . . . گذشت مىنمايم . » و قاضى و مسئولين اجراى احكام زير آن نامه را تأييد نمودند . اكنون سؤال اين است : آيا كلّ مبلغ فاضل ديه ، كه آن مرحوم به نفع اين جانب گذشت نموده ، به اين جانب تعلّق مىگيرد ؟ لازم به ذكر است كه ورثهء قاتل فقط يك فرزند صغير و مادر او مىباشند .
جواب : آنچه را قاتل به عنوان بدهى به شما ( از بابت ديهء فرزندان ) گذشت كرده به شما مىرسد ، و شخص ديگرى در آن حق ندارد .
سؤال 1314 - آيا جدّ پدرى ، يا وصىّ ، يا قيّم صغار ، هر چند مادر آنها باشد ، حق دارد سهم الديهء صغار تحت كفالت خود را به كمتر از ديهء شرعى با جانى مصالحه كند ، يا به طور كلّى آن را عفو نمايد ؟
جواب : جدّ پدرى ، يا وصىّ ، يا قيّم ، حق ندارند ديهء صغير را ببخشند ، يا به
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 489
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٨٩