مسئوليّت دارند . و درصد ضمان اين سه نفر منوط به نظر كارشناسان مورد اعتماد است .
سؤال 1155 - كارفرمايى وسيله نقليّهء سنگين را در اختيار يكى از كارگران خويش ، كه فاقد گواهينامهء راهنمايى و رانندگى بوده ، قرار مىدهد . در حين انجامِ كارِ فردى ، و بر اثر عدم مهارت راننده كشته مىشود ، بفرماييد :
الف ) در صورتى كه كارگر مذكور ملزم به رعايت دستور كارفرما باشد ، مسئوليّت قتل بر عهدهء كارگر است ، يا كارفرما ؟
ب ) آيا مىتوان هر يك را بر حسب درصد شركت در قتل ، مقصّر شناخت ؟
ج ) در صورتى كه كارگر ملزم به عمل مذكور نبوده ، ولى بر اساس قوانين و مقرّرات مربوط به كار ، و به دليل عدم اجراى مقرّرات و ضوابط فنّى ، كارفرما مقصّر شناخته شود ، آيا از نظر شرعى كار فرما مسئوليّت دارد ؟
جواب الف تا ج : مقصّر در هر حال فقط كارگر مزبور است . ولى چنانچه طبق قوانين كار قراردادى با كارگر داشته ، كه خسارت او را در چنين فرضى بپردازد ، لازم است طبق آن قرارداد عمل شود .
سؤال 1156 - ممكن است يكى از طرفين در حين مشاجره به علّت استرس ناشى از مشاجره سكتهء قلبى نموده ، و فوت نمايد . چنانچه جسد مورد معاينهء دقيق قرار گرفته و كالبدگشايى شود ، ممكن است علائمى به نفع بيمارى قلبى عروقى يا سكتههاى جديد يا قديم قلبى مشاهده شود . قاضى معمولًا پرونده را به كميسيون كارشناسى پزشكى ارجاع ، و نظر آنان را در مورد ميزان تأثير استرس و هيچان ناشى از منازعه در تشديد بيمارى زمينهاى و تسريع مرگ جويا مىشود . لطفاً بفرماييد :
اوّلًا : هرگاه كسى به سبب استرس ناشى از مشاجره فوت نمايد ، آيا در صورت تشخيص پزشكى قانونى ، مىتوان عامل آن را به ديه محكوم نمود ؟
ثانياً : آيا عامل مشاجره ، كه موجب عصبانيّت و سكته گرديده ، مباشر در قتل است ، يا اين كه به ميزان تأثير عمل ( به استناد نظر پزشكى قانونى ) بايد ديه بدهد ؟
جواب : اگر عامل مشاجره و فشار روحى شخص متوفّى بوده ، يا عوامل
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 442
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٢