دور مزرعهء برقدار است . از طرف ديگر شبكهء برق منطقهاى اعلان مىكند كه برق برقكشى مزرعه خلاف قانون ، و بدون اجازهء ما بوده است . لطفاً بفرماييد چه كسى ضامن خون كشاورز متوفّى است ؟
جواب : در صورتى كه اتّصال سيم خاردار مزرعه به برق بر خلاف قانون و عرف محل ، و در مسير عبور و مرور همسايگان بوده ، صاحب مزرعه ضامن است .
سؤال 1163 - نارنجكى كه معلوم نيست از كجا و توسّط چه كسى آورده شده ، در دست يكى از بچّهها منفجر گرديده ، و بر اثر انفجار آن دو پسربچّه كشته مىشوند .
حال با توجّه به اين كه هر كدام از اولياى دم ، از طرف مقابل شاكى بوده ، و مدّعى است كه فرزند او نارنجك را آورده ، تكليف چيست ؟ آيا عاقله ، با توجّه به صغير بودن مقتولين مسئوليّتى دارد ؟ بر فرض اين كه هيچ كس متّهم نباشد ، تكليف ديه چه مىشود ؟
جواب : اين مسأله چند صورت دارد : نخست اين كه يقين داشته باشيم يكى از آن دو بچّه عامل قتل بوده ، ولى شناخته نشود . در اينجا ديهء يك انسان تقسيم بر عاقلهء طرفين مىشود ، و از عاقلهء يكى گرفته به ولىّ دم دوّمى داده مىشود و بالعكس . ديگر اين كه احتمال داده شود اين حادثه اتّفاقى رخ داده ، و هيچ يك عامل آن نبودهاند . در اين صورت ديهاى ندارد . سوّم اين كه يقين داشته باشيم شخص ثالثى عامل اين كار بوده ، و آن شخص مجهول باشد . در اين صورت ديه در بيت المال است .
سؤال 1164 - كارگر روز مزدى جهت تعمير ديوار قديمى و گلى ، مشغول كندن ديوار مىشود . ناگهان ديوار فرو ريخته و كارگر در زير آن فوت مىكند . ورّاث وى مدّعى هستند چون در حين كار چنين حادثهاى رخ داده ، صاحب كار بايد ديه را پرداخت نمايد . از طرفى بنّا مىگويد : من به آن مرحوم گفتم : « فعلًا به ديوار دست نزن ، تا من از بيرون برگردم . » ولى كارگر در جواب گفته : « به هنگام احداث اين ديوار من كار كردهام ، مىدانم ديوار محكمى است ، و حادثهاى رخ نمىدهد . » من رفتم بيرون ، وقتى آمدم ، ديدم ديوار ريخته ، و نامبرده فوت كرده است . آيا ديه بر عهدهء صاحب كار است ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 445
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٥