آيا مجنىّ عليه در موقعيّتهايى نظير موارد 1 و 3 و 4 مىتواند خسارات زير را از مجرم مطالبه نمايد :
الف ) خسارات معنوى از بابت اضطراب و تأثّر ايجاد شده .
ب ) خسارات مادّى ، مانند هزينهء بيمارستان در صورت بسترى شدن مجنىّ عليه به علّت آسيبهاى جسمى ناشى از شدّت هيجان وارده ، يا مثلًا جراحات ناشى از جرم ناقص .
ج ) خسارات معنوى ، از بابت ايجاد نقص يا عيب دائمى در مجنىّ عليه به علّت شدّت هيجان وارده ( مثل لرزش دائمى دست ) .
جواب : در مواردى كه جرم حاصل نشده ، و اثر اضطراب موقّتى بوده ، حاكم شرع مىتواند ، مجرم را به خاطر انجام افعال مزبور تعزير كند . و در مواردى كه آثار اضطراب به صورت لرزش و مانند آن باقى مانده ، در بعضى از موارد ديه ، و در بعضى موارد ارش دارد . و در مواردى كه جنايت به صورت ناقص وارد شده ، ديهء خاص خود را دارد . و اگر هزينهء ضرورى درمان بيش از ديه باشد ، مجنىّ عليه مىتواند مازاد را از جانى بگيرد .
سؤال 1122 - نظر مبارك در خصوص مبناى فقهى بند سوّم مادّهء 59 قانون مجازات اسلامى مبنى بر اين كه :
« حوادث ناشى از عمليّات ورزشى ، مشروط بر اين كه سبب آن حوادث نقض مقرّرات مربوط به آن ورزش نباشد ، و اين مقرّرات هم با موازين شرعى مخالفت نداشته باشد جرم محسوب نمىشود . » كه به عنوان يكى از عوامل موجههء جرم شناخته شده است ( يعنى تحت آن شرايط يك فعل از حالت جرم بودن خارج مىشود ، ) چه مىباشد ؟ مثلًا در ورزش فوتبال يك بازيكن به توپ ضربهاى مىزند ، كه به صورت بازيكن ديگر اصابت كرده ، و منتهى به جراحت يا شكستگى مىگردد ؛ ولى قوانين و موازين آن ورزش رعايت شده ، و در نتيجه طبق قانون مذكور جرم نمىباشد . نظر حضرتعالى چيست ؟
جواب : دليل مسأله اين است كه هنگامى كه افراد وارد بازى مىشوند عملًا از
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 428
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٢٨