فصل چهل و هفتم : احكام ديات
موجبات ضمان
سؤال 1121 - آيا مرتكبين جرايم زير ، با توجّه به عدم حصول نتيجهء مجرمانهء مورد نظر ، قابل مجازات هستند ؟
1 - شخصى به قصد قتل ديگرى ، به سمت وى تيراندازى نموده ، امّا به علّت عدم مهارت در تيراندازى ، گلوله به فرد مورد نظر اصابت نمىكند .
2 - فردى به قصد قتل ديگرى ، شبانه به محلّ اقامت وى رفته ، و او را كه ظاهراً خوابيده بوده با گلوله هدف قرار مىدهد . حال آن كه مجنىُّ عليه قبل از شلّيك وى ، بر اثر سكتهء قلبى فوت نموده است .
3 - شخصى به قصدِ سرقتِ كيفِ پولِ ديگرى ، دست در جيب وى مىكند . امّا اتّفاقاً جيب او خالى بوده است .
4 - شخصى به قصد قتل ديگرى ، گلولهاى به سمت او شلّيك مىنمايد . امّا گلوله به محلّى غير حسّاس برخورد نموده ، و مجنىّ عليه پس از مداوا ، كاملًا بهبود مىيابد .
قابل ذكر است كه مورد اوّل مصداق « جرم عقيم » است ، كه فاعل عمليّات مجرمانه را از آغاز تا پايان انجام داده ، امّا اقدامات مجرمانهء وى به علّت وجود عاملى خارج از اراده و خواست او بىنتيجه مانده ، و مورد دوّم و سوّم مصاديق « جرم محالند » كه علىرغم طىّ مسير مجرمانه از آغاز تا پايان ، حصول نتيجه در آن به طور موقّت ( مورد 3 ) يا دائم ( مورد 2 ) غير ممكن است ، و مورد چهارم مصداق جرم ناقص است ، كه موفّقيّت مجرم در حصول نتيجه كامل نبوده ، و نتيجه خفيفتر از مطلوب مجرم است .