1 - آيا همواره اخذ ديه از سوى اولياى صغار ، اصلح به حال صغار است ، يا اين كه ولىّ صغير حسب مورد مىتواند جانى را عفو يا مطالبهء قصاص كند ؟
جواب : غالباً اخذ ديه به مصلحت صغار است ؛ ولى موارد نادرى پيدا مىشود كه ممكن است مصلحت صغار در عفو ، يا قصاص باشد .
2 - آيا محدودهء اختيارات ولىّ با قيّم ، در اين خصوص تفاوتى دارد ؟
جواب : هر دو بايد مصلحت صغير را در نظر بگيرند .
سؤال 1077 - هنگامى كه اولياى دم همگى صغير باشند ، تكليف چيست ؟
جواب : در صورتى كه مصلحت در صبر كردن باشد ، بايد صبر كنند ، و قاتل را با ضمانت و كفالت كافى آزاد نمايند ، تا صغيرها كبير شوند و خودشان تصميم بگيرند . و اگر ولىّ مصلحت ببيند ( كه غالباً مصلحت در همين است ، ) ديه مىگيرد .
سؤال 1078 - اگر مقتول مسلمان ، امّا ولىّ دم وى كافر باشد ، چه بايد كرد ؟
جواب : حاكم شرع اولياى دم را حاضر مىكند ، و به آنها پيشنهاد اسلام مىنمايد ؛ اگر پذيرفتند ، اختيار قاتل را به دست آنها مىدهد ، قصاص كنند يا ديه بگيرند . و اگر اسلام را نپذيرفتند ، حاكم شرع ديه مىگيرد ، و به بيت المال مىدهد .
سؤال 1079 - چنانچه ارتباط با اولياى دم فعلًا ممكن نباشد ؛ ولى در آينده امكان دسترسى به آنان وجود داشته باشد ، حكم چيست ؟
جواب : بايد صبر كنند تا دسترسى پيدا شود ؛ ولى چنان چه زمان طولانى باشد ، بايد قاتل را با اخذ وثيقه و كفالت كافى آزاد نمايند .
سؤال 1080 - در موارد قتل ، كه نوبت به ولايت حاكم مىرسد ، بفرماييد آيا ولىّ امر ، همانند اولياى دم ، علاوه بر درخواست قصاص يا اخذ ديه ، حقّ عفو نيز دارد ؟
جواب : ولىّ امر حقّ عفو ندارد ؛ بلكه بايد يا قصاص كند ، يا ديه بگيرد ، ( هر كدام كه به مصلحت مسلمين باشد . )
سؤال 1081 - آيا پدر مىتواند نسبت به فرزند صغيرش ، در خصوص جراحات و صدمات ، اعمّ از عمدى و غير عمدى ، كه از سوى غير به وى وارد آمده ، هم از ديه بگذرد و هم از قصاص صرفنظر نمايد ؟ از آنجا كه در باب قصاص فتوى و قانون بر
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 413
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤١٣