نوبت به قسامهء بستگان مدّعى عليه مىرسد ، يا تجديد دعوت از اولياى دم متوفّى مجاز مىباشد ؟
جواب : در صورتى كه جمع كردن همهء آنها در مجلس واحد مشكل باشد ، مانعى ندارد در چند مجلس نزديك به هم جمع شوند . و از نظر ما لازم نيست قسمخورندگان همه از اقرباى نسبى باشند ، همين اندازه كه از قوم و قبيله يا كسانى كه در آن محلّه زندگى مىكنند باشند كافى است .
سؤال 1070 - ثبت صورت جلسهء استماع سوگند 50 نفر متضمّن زمان زيادى است ، و معمولًا در يك جلسه ميسّر نمىباشد . آيا اولياى دم مىتوانند عدّهاى را براى جلسهء اوّل ، و بقيّه را براى جلسه يا جلسات بعد به دادگاه معرّفى نمايند ؟ در چنين وضعيّتى ، آيا فاصلهء جلسات بايد نزديك به هم ( مثلًا فرداى جلسهء اوّل ) باشد ، يا فاصلهء يك ماه يا بيشتر ، كه اولياى دم فرصتى براى معرّفى افراد ديگر داشته باشند منعى ندارد ؟
جواب : اجراى قسامه در يك جلسه كار مشكلى نيست ، و ثبت آن هم كار سادهاى است . امّا اگر فرضاً ميسّر نشود ، در دو يا چند جلسهء نزديك به هم مانعى ندارد ، به طورى كه مدّعى به حسب معمول توان جمعآورى آنها را داشته باشد .
سؤال 1071 - لطفاً دربارهء بحث قسامه بفرماييد :
الف ) آيا مرد بودن سوگندخورندگان شرط است ؟ آيا در اين مورد ميان مدّعى و قوم او فرقى مىباشد ؟
ب ) در صورت عدم اشتراط مرد بودن ، چنانچه در ميان مدّعيان و قوم او به تعداد كافى مرد باشد ، آيا زنى كه يكى از مدّعىها است مىتواند از جملهء سوگندخورندگان به حساب آيد ؟ اگر به تعداد كافى مرد وجود نداشته باشد چطور ؟
ج ) در صوت جواز تكرار سوگند به وسيلهء قسمخورندگان ، زنان مدّعى نيز مىتوانند قسم را تكرار نمايند ؟
جواب : قسامه نمىتواند زن باشد ، بنابراين بايد مردها ( اگر به قدر كافى نباشند ) سوگند را تكرار كنند .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 411
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤١١