د ) در فرض « ج » اگر مصدوم مجنون يا صغير باشد ، آيا قسم ولىّ قهرى او كفايت مىكند ؟
جواب : آرى كفايت مىكند . در ضمن بايد توجّه داشت كه قسامه در اعضا تنها موجب ديه است ، نه قصاص .
سؤال 1065 - اگر جانى و مجنىّ عليه هر دو صغير باشند ، آيا تقاضاى قسامهء عاقلهء مجنىّ عليه براى اثبات جنايت خطايى صغير پذيرفته مىشود ؟ آيا در فرض فوق مىتوان عاقلهء جانى را محكوم به پرداخت ديه نمود ؟
جواب : تقاضاى قسامه از سوى ولىّ طفل خواهد بود ؛ و احكام بر آن جارى مىشود .
سؤال 1066 - اگر مورد از موارد لوث نباشد كه قسامه اجرا شود ، و نوبت به قسم منكر برسد ، و منكر قسم را به مدّعى رد كند تا او قسم ياد كند ، آيا با اين قسم قصاص ثابت مىشود ، يا صرفاً ديه اثبات مىگردد ؟
جواب : در اين گونه موارد ادّعا با قسم ثابت نمىشود .
سؤال 1067 - آيا استماع سوگند حالفين در حضور جميع حالفين و اولياى دم بلا مانع است ؟ يا همانند استماع شهادت شهود بايد فارغ از تأثير و تأثّر روانى حضور اولياى دم و ديگر حالفين ، و منفرداً نزد قاضى انجام پذيرد ؟
جواب : انفراد در اين مسأله شرط نيست .
سؤال 1068 - نظر به اين كه قسامه به منظور تكميل و تتميم ظنّ و گمان حاكم دادگاه ، و رافع ترديد و شبههء وى براى رسيدن به يقين مىباشد ، آيا استماع سوگند 50 نفر به وسيلهء دو قاضى جداگانه شرعاً اشكال دارد ؟ آيا صدور حكم به اعتبار گزارش و صورت جلسهء استماع سوگند به وسيلهء قاضى ديگر كه در غياب حكم دادگاه تنظيم شده جايز مىباشد ؟
جواب : قسامه بايد به طور كامل در محضر يك قاضى اجرا شود .
سؤال 1069 - در صورت مشكل بودن تجمّع 50 نفر در موعد اوّليهء دادگاه ، آيا يك بار اخطار به اولياى دم كفايت مىكند ؟ در صورت عدم توفيق در معرّفى 50 نفر ، آيا
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 410
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤١٠