سؤال 475 - شركتى ايرانى به نام . . . . به عنوان « طرح پيوند و همكارى » اقدام به عضوگيرى مىكند هر عضو موظّف است مثلًا مبلغ 1300 تومان به حساب شركت و 4 نفر از اشخاصى كه در ليست 7 نفرهء ارسالى شركت قرار دارند واريز نمايد . ( هر نفر 200 تومان و 500 تومان به حساب شركت ) بعد از واريز مبلغ فوق ، ايشان جزء گردونهء 7 نفره قرار مىگيرد و نفر هفتم از گردونه خارج مىشود ، و به همين ترتيب گردونه با گرفتن عضوهاى جديد مىچرخد ، تا اين كه ايشان ، كه نفر اوّل بوده ، نفر هفتم شود . و از گردونه خارج گردد . آنها مدّعى هستند كه در اين مرحله 543 / 823 نفر هر كدام مبلغ 200 تومان به حساب آن شخص واريز مىكنند ، كه مجموعاً مبلغ 000 / 400 / 681 / 1 تومان به حسابش واريز مىگردد ، كه همهء اين مبلغ از طرف عضوهاى جديد به حسابش واريز شده است . آيا اين كار از نظر شرعى جايز است ؟
حكم اين شركت چيست ؟ اگر به حساب خيريّه و حمايت از مستمندان باشد ، چگونه است ؟
جواب : اين كار نوعى كلاهبردارى و شبيه قمار است ، و حرام مىباشد .
سؤال 476 - برگههايى به نام ارمغان بهزيستى از طرف يك سازمان دولتى به مبلغ معيّنى به مردم فروخته مىشود ، و در برخى از آنها سؤال يا سؤالاتى مطرح شده است . كسانى كه پاسخ صحيح بدهند ، به قرعهكشى راه پيدا مىكنند ، و به اشخاصى كه قرعه به نام آنها اصابت كند ، جوايزى مىدهند . در آمد اين برگهها طبق اظهار مسئولين امر ، صرف امور خيريّه مىگردد . خريداران اين برگهها سه دستهاند :
1 - كسانى كه فقط براى شركت در امور خيريّه اين برگهها را مىخرند .
2 - اشخاصى كه فقط براى شركت در قرعهكشى در اين مسابقه شركت مىكنند .
3 - افرادى كه چه قرعه به نامشان درآيد و چه درنيايد ، تفاوتى براى آنها نمىكند .
لطفاً حكم فروشنده ، دستاندركاران ، و خريداران را بيان فرماييد .
در ضمن برگههاى ديگرى را همين شركت براى كمك به سيلزدگان به مبلغ 1000 تومان مىفروشد ، و در بين تمام خريداران قرعهكشى مىكند . با اين تفاوت كه ديگر سؤالى مطرح نشده ، بلكه تمامى كسانى كه بخرند مىتوانند در قرعهكشى
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦٠