جواب : هرگاه بانك اسلامى نباشد اشكالى ندارد . و اگر بانك اسلامى باشد و تورّم بقدرى شديد باشد كه در معاملات مدّت دار روزمرّه مردم نيز محاسبه مىشود گرفتن مقدار تورّم اشكالى ندارد .
سؤال 1699 - در عمليّات بانكى بدون ربا ، در سيستم بانكى جمهورى اسلامى ايران ، اساس كار بر معاملات مجاز و مشروع استوار است . چنانچه شخصى از بانكى تحت عنوان يكى از عقود « مشاركت ، مضاربه ، جعاله ، فروش اقساطى و مانند آن » وجهى در قبال تضمين معتبر يا ترهين ملك و امثال آن به نام تسهيلات بانكى دريافت كند و آن وجه را در راهى غير از آنچه با بانك قرارداد داشته مصرف كند ، آيا مرتكب فعل حرامى شده ، يا آن عمل حلال است ؟ منافعى كه از اين راه به دست مىآورد چه حكمى دارد ؟ به عنوان نمونه فردى براى تعميرات مسكن خود عقد جعاله منعقد مىكند و وجه اعطايى را صرف خريد سهام شركتها ، يا سرمايهگذارى در جاى ديگر ، يا خريد اتومبيل ، يا تأمين جهيزيّه فرزند خود مىنمايد . اين كار چه حكمى دارد ؟
جواب : صرف كردن آن وجه در غير مصرف قراردادى جايز نيست و منافع آن اشكال دارد .
سؤال 1700 - در بين فاميل ما صندوق قرض الحسنه اى تشكيل يافته است كه عملكرد آن بدين طريق است : " هر عضو ماهانه پانصد تومان يا بيشتر پرداخت مىكند ، هرگاه درخواست وام كند با توجّه به ماهانههايى كه پرداخت كرده است 2 يا 3 برابر آن به عنوان وام به او پرداخت مىشود " حال با توجّه به اين كه ماهانه و وامها هر دو به صورت قرض مشروط است ، آيا حكم ربا بر آن جارى است ؟ چنانچه اين كار بدون هيچ شرطى و با رضايت كامل طرفين صورت پذيرد ، چه حكمى دارد ؟
جواب : اگر اين كار به صورت قرارداد بين آن افراد انجام شود ، اشكال ربا دارد ؛ تنها راه صحّت آن اين است كه قصد همه وام قرض الحسنه باشد ؛ ولى همه
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 588
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٨٨