بچّههاى مردم را تنبيه بدنى كردهام و حال دسترسى به فرد فرد آنان ندارم كه حلاليّت بطلبم ، چگونه مىتوانم ردّ مظالم كنم ؟
جواب : اگر از طرف پدران آنها مجاز بودهايد و در حد مشروع تنبيه انجام شده مشكلى نداريد ، و اگر چنين نبوده و دسترسى به آنها نداريد چنانچه تنبيهى بوده كه ديه به آن تعلّق مىگرفته بايد مقدار ديه را از طرف صاحب اصلى آن در راه خدا بدهيد ، و اگر در حدّ ديه نبوده براى آنها استغفار و كار خير انجام دهيد .
سؤال 1606 - در يك منازعه دسته جمعى طرفين جراحات متعدّدى برداشتهاند ، مصدومين قادر به تعيين ضاربين نبوده ، بلكه فقط مىدانند كه جروح وارده به وسيله مثلًا پنج نفر مقابل وارد گرديده است ؛ در اين صورت اگر تقاضاى قصاص شود نحوه اثبات قضيّه چگونه است ؟ در صورت تقاضاى ديه چه كسانى محكوم مىشوند ؟ و راه ثبوت آن چيست ؟
جواب : هرگاه ثابت شود كه جنايت از آن چند نفر خارج نيست ديه در ميان آنها تقسيم مىشود و در اينجا قصاص نيست .
سؤال 1607 - در برخى از مسائل فقهى ، از جمله بحث عقيم نمودن و ديات اعضا ، اشاره به فاسد شدن عضو شده است . آيا منظور از فساد عضو از بين رفتن شكل ظاهرى آن است ، يا منظور از بين رفتن كارايى و عملكرد عضو مىباشد ؟
جواب : فساد عضو مراتبى دارد ؛ گاهى بكلّى از كار مىافتد و گاهى درصدى از كارايى آن از بين مىرود و هر كدام ديه يا ارش خاصّ خود را دارد .
سؤال 1608 - شخصى بر اثر ضربه جنايتكارى مبتلا به ضربه مغزى گرديده و مدّتى بيهوش مىشود . آيا اين ضربه مغزى ديه خاصّى دارد ؟
جواب : اگر نجات پيدا نكند و ضربه عمدى نبوده باشد ديه كامله دارد ، و اگر نجات پيدا كند بايد ديد در چه قسمتهايى از بدن او نقص پيدا شده ، ديه آن عضو ثابت مىشود . و اگر نقصى پيدا نشود به خاطر ضربه مغزى ارش دارد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 555
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٥٥