حريم زمين مشترك است ، ادّعاى آنها پذيرفته نيست .
سؤال 1310 - منازل عدّهاى از رزمندگان در اثر ريزش كوه نابود شده است ، با صلاحديد عدّهاى از مسئولين دولت جمهورى اسلامى زمينى كه حدود صد سال زراعت نشده و به نام يكى از درباريان زمان طاغوت بوده بين افراد واجد شرايط تقسيم شده است ، و به جاى ساختمان به آنها دادهاند ، آيا تملّك زمينهاى مذكور مجاز است ؟
جواب : اگر زمين موات بوده است كسى مالك آن مىشود كه آن را آباد كند ( مثلًا خانه بسازد ) و اگر سابقاً آباد بوده تعلّق به مالك سابق دارد و اجازه او لازم است ؛ مگر اين كه او از طريق غصب بر آن مسلّط شده باشد و صاحب اصلى معلوم نباشد ، كه بايد با اجازه حاكم شرع به نيازمندان داد .
سؤال 1311 - آيا انسان مىتواند مراتع و چراگاههاى عمومى را احيا كند ؟
جواب : در حكومت اسلامى بايد از مقامات مسئول اجازه گرفته شود .
سؤال 1312 - قطعه زمينى خريدارى و به قطعات كوچكتر تقسيم شده و كوچهاى بنبست از همين زمين براى عبور و مرور در نظر گرفته شده است ، در رابطه با اين كوچه سؤالات زير مطرح است :
الف ) مالكين كوچه بن بست چه كسانى هستند ؟
جواب : معمولًا مالك كوچه بنبست كسى است كه درِ خانهاش در آن كوچه بازشده است .
ب ) كسانى كه فقط ديوار خانه آنها در مجاورت كوچه بنبست مىباشد و محلّ عبورشان از جاى ديگرى است ، آيا مىتوانند از كوچه بنبست فوقالذكر نيز درى براى عبور و مرور باز كنند ؟
جواب : نمىتوانند ؛ مگر اين كه عرف محل اقتضا كند .
ج ) با فرض اين كه مالكين كوچه بنبست مذكور كسانى باشند كه كوچه بنبست
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 450
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٥٠