فصل بيست و يكم : احكام مزارعه
سؤال 848 - در صورتى كه يكى از مالكين مزرعه مشاع بدون رضايت ديگران و با مخارج خود چاهى حفر نمايد ، آيا اين چاه ملك حافر است ، يا ديگران هم در اين چاه حقّى دارند ؟
جواب : ملك همه است .
سؤال 849 - قبل از انقلاب اسلامى زمين مالك در دست كشاورز بوده و آن را كشت مىكرده است ، از طرف حكومت آن زمان نَسَق زمين را به اسم آن كشاورز ثبت كردهاند ، آيا اين نَسَقبندى حقّى براى كشاورز ايجاد مىكند كه بعد از آن قابل نقل باشد ؟
جواب : چنانچه حقّ نسق در حال حيات براى زارع و بعد از ممات براى فرزندان او جزء عرف محل باشد ، از قبيل شرط ضمن العقد در قراردادهاى مزارعه با زارعين محسوب مىشود و اين حق براى او و فرزندانش شرعى خواهد بود .
سؤال 850 - كشاورزى هستم كه حدود چهل سال است به صورت ارباب و رعيّتى روى زمين مالك ، كشاورزى نمودهام ؛ اكنون مالك قصد گرفتن زمين را از اين جانب دارد . آيا حقير به عنوان زارعى كه حدود چهل سال روى زمين او كار كرده و زمين او را حفظ كرده و هر سال مبلغى را به عنوان حقّ ارباب به او پرداخت نمودهام ، حقّى دارم ؟