نيست و نياز به اجير دارد ، مىتواند اجرت كار را خود بگيرد .
سؤال 854 - اين جانب مغازهدار هستم . شخصى مبلغى نزد اين جانب گذاشته تا با سرمايه خود مشتركاً معامله كنم و سود سهام او را بپردازم ، يكى دو سال موفّق شدم و سود او را پرداختم ؛ ولى دو سال است كه موفّق به محاسبه نشدهام ، اكنون كه مىخواهم سود سالهاى گذشته را بپردازم بايد همان سود را بپردازم ، يا اين كه سود سالانه وى جزء شركت شده و بايد منافع آن را نيز محاسبه كنم ؟
جواب : چنانچه در پرداختن سود سهام او كوتاهى كردهايد بايد منافع آن سود را نيز محاسبه كرده و بپردازيد .
سؤال 855 - در استان چهار محال و بختيارى از قديم الايّام رسم بر اين بوده كه صاحبان سرمايه چند رأس دام در اختيار فرد ديگرى قرار مىدادند ، تا از آنها نگهدارى كرده و در پايان سال هرچه خداوند كرامت فرمايد « از نتاج و ساير عوايد حاصله » بالمناصفه بين يكديگر تقسيم نمايند ، به اين قرارداد عرفاً « نيمسودنامه » مىگويند . عرف متداول بر اين امر بوده كه هم زمان با انعقادِ قرارداد « نيمسودنامه » سرمايه ( تعداد دامها ) تقويم مىگرديده و پس از پايان مدّت نيز مجدّداً دامها تقويم مىگرديد و نخست اصل سرمايه به صاحب سرمايه مسترد و سپس مازاد بر سرمايه اوّليه بين طرفين به نسبت مساوى تقسيم مىگرديد . با توجّه به مطالب بالا دو سؤال براى حقير مطرح است :
الف ) قرارداد بالا را با كدام يك از عقود شرعى تطبيق نماييم ؟ به عبارت ديگر مقرّرات كدام يك از عقود شرعيّه را حاكم بر روابط طرفين كنيم ؟
جواب : اين امر شبيه عقد مضاربه است ؛ زيرا به عقيده ما عقد مضاربه مخصوص امور تجارى نيست ؛ بلكه كارهاى توليدى و دامدارى و غير آن را نيز شامل مىشود و در هر حال قرارداد مزبور صحيح است ؛ هرچند نام آن را مضاربه نگذاريم .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 286
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٦