سؤال 664 - شخص شرورى به شخص ديگرى مىگويد : « اين قدر پول بده تا تو را اذيّت نكنم » به اصطلاح باجخواهى مىكند يا گاهى انسان كارى دارد كه بايد فلان شخص انجام دهد ، مىگويد : « اين قدر بده تا زود انجام دهم و گرنه كارت را به تأخير مىاندازم » ، يا شخصى مىداند كه مورد آزار فرد شرور واقع مىشود و يا اگر چيزى ندهد مدّتى معطّل خواهد شد و اين خود موجب خرجهاى ديگر خواهد بود . در اين صورت و بدون آن كه شخص مورد مثال چيزى بگويد ، مبلغى به او مىپردازد ، بفرماييد دادن چنين وجهى براى دهنده ، رشوه محسوب مىشود ؟
جواب : دادن وجه براى رفع شرّ شرور ، هرگاه راه ديگرى براى خلاصى از دست او نباشد اشكالى ندارد ، و همچنين براى انجام كارى كه حقّ مشروع است ؛ ولى گرفتن اين پولها براى گيرنده جايز نيست .
سؤال 665 - نظر مبارك خود را در مورد حكم رشوه در موارد ذيل بيان فرماييد :
الف ) گرفتن و دادن رشوه براى انجام كارهاى ادارى .
جواب : حرام است .
ب ) خريدن لباس و منزل از پول رشوه .
جواب : حرام است .
ج ) خوردن غذا يا پوشيدن لباسى كه از پول رشوه تهيّه شده است .
جواب : جايز نيست ؛ ولى بايد توجّه داشت كه رشوه مربوط به جايى است كه حقّى را باطل و باطلى را حق كند ، خواه رشوه به معناى خاص باشد كه در امر قضاوت است و يا به معناى عام ، ولى اگر كسى پولى در مقابل انجام كارى كه وظيفه ادارى اوست بگيرد اين پول رشوه ناميده نمىشود ولى در عين حال براى گيرنده حرام است ؛ زيرا پول گرفتن در برابر انجام وظيفه ادارى ، اكل مال به باطل محسوب مىشود ، ولى اگر در غير وقت ادارى زحمتى بكشد ، بىآن كه حقّ كسى باطل شود و اجرتى در برابر آن بگيرد اشكالى ندارد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 216
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٦