ك ) بر فرض لزوم رعايت حريم معدن ، ملاك حريم واقعى است ( يعنى آنچه الان مورد احتياج است ) يا حريم احتمالى ، كه دهها سال آينده - بر فرض ادامه بهرهبردارى از معدن - مورد نياز خواهد بود را نيز شامل مىشود ؟ ( با توجّه به اين كه هرچه از معدن استخراج مىشود ، مكان موادّ استخراجى به عنوان حريم عمليّات استخراج ، مىتواند مورد استفاده قرار گيرد ) .
جواب : معدن ، خواه در تملّك اشخاص باشد يا تملّك دولت ، و واگذارى خواه به صورت تملّك باشد يا بهرهبردارى ، داراى حريم است ، و مراد از حريم معدن ، آن مقدار فضا و محلّى است كه در عرف و عادت معدنچيان ، براى استخراج و بارگيرى و ساير احتياجات متعارف ، مورد نياز است .
هرگاه در قانون حكومت اسلامى حدّى براى آن معدن در نظر گرفته شده است ، بر طبق آن عمل مىشود و اگر در قانون تبيين نشده ، بايد با مشاوره چند نفر از معدنچيان باسابقه و متديّن ، حدّ و حدود آن تعيين گردد و مطابق آن عمل شود و واگذارى اين حريم به ديگران در صورتى كه از طرف مسئولان بخش معدن و مطابق مقرّرات باشد ، اشكالى ندارد ، در غير اين صورت جايز نيست . البتّه حريم معدن ، نسبت به بهرهبردارىهاى ممكن در حال و آينده نزديك ، در نظر گرفته مىشود و آينده دور معيار نيست . ضمناً بهرهبرداران از معدن در نحوه بهرهبردارى و انفجارات خود ، بايد طورى عمل كنند كه مزاحمت و ضرر و زيانى براى همسايگان حاصل نشود .
سؤال 560 - قريهاى كوه بزرگى دارد ، همه اهالى روستا گاو و گوسفند خود را در اين كوه مىچرانند ، هر قسمت از كوه به گاو و گوسفندان يك محلّه اختصاص داده شده است ، حال اگر كسى در چراگاه محلّه ديگر ، اشياى معدنى مثل ياقوت ، زمرّد و ساير اشياى قيمتى پيدا كند ، آيا حلال و جايز است ؟
جواب : هرگاه كسانى معادنى در آنجا پيدا كنند ، متعلّق به خود آنهاست .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٢