4 - معدن
سؤال 558 - پدرى داراى شش پسر است ، خرج و مخارجشان مشترك است و متعارف هم اين است كه تا وقتى كه پدر اموال را بين آنها تقسيم نكند ، مال پدر محسوب مىشود ، حالا يكى از برادران ، كه كارش حفر معدن است ، با چند نفر ديگر ( غير از افراد خانواده خود ) به معدنى از زمينهاى عمومى دست يافته است ، و پس از اخراج معدن مقدارى از آن را به فروش رسانده و پولى به دست آورده و بعد از تقسيم ، اين پول را به خانه مىآورد ، و آن را به اسم دايىاش مدّتى در بانك مىگذارد و منافعى هم به دست مىآورد ، اكنون برادران مىخواهند تشكيل خانواده بدهند ، لذا پدر تمام مايملك خود را با پول مذكور ( غير از منافع بانكى ) بين فرزندان تقسيم مىكند ، سؤال اين است كه آيا نسبت به باقيمانده معدن پدر و برادران ديگر حق استفاده دارند ؟ و نيز نسبت به منافع بانكى كه در اموال تقسيم شده نبود ، حق دارند ؟
جواب : اگر معدن را به نيّت همه برادران و پدر استخراج كرده ، باقيمانده آن و منافع شرعى پول ، به همه تعلق مىگيرد ، و اگر به نيّت شخص خودش اخراج كرده متعلّق به خودش مىباشد ، و به هر نحو كه بخواهد مىتواند ميان فرزندان تقسيم كند ، يا براى خودش نگهدارد .
سؤال 559 - لطفاً پيرامون معدن به سؤالات زير پاسخ فرماييد :
الف ) با توجّه به مالكيّت دولت اسلامى نسبت به معادن كشور ، آيا كسى مىتواند خارج از ضوابط حكومت اسلامى ، معدنى را مالك شود ؟
ب ) اگر كسى معدنى را مالك شد و يا به صورت موقّت بهرهبردار آن شد ، آيا مىتواند نسبت به حريم معدن ادّعايى داشته باشد ؟
ج ) اگر نسبت به حريم بتواند مدّعى باشد ، آيا اين مطلب در فرض مالكيّت او نسبت به معدن است ؟ يا اعمّ از مالكيت و بهرهبردارى است ؟