استفاده كند ؟ راه پاك كردن آن چيست ؟
جواب : اگر يقين ندارد كه از مال حرام است براى او اشكالى ندارد و اگر يقين دارد چنانچه مقدار حرام و صاحبانش شناخته شده نيستند ، واجب است خمس آن را بپردازد ، و بقيّه پاك مىشود .
3 - گنج
سؤال 556 - منطقهاى وجود دارد كه در آن اشياى عتيقه يافت مىشود ؛ ولى اين اشيا همراه ميّت دفن شده است و بيش از پانصد سال از دفن آنها مىگذرد . آيا كندن زمين براى بيرون آوردن اين گنجها ، با توجّه به اين كه احتمالًا يا قطعاً نبش قبر مىشود و استخوانهاى ميّت نيز بيرون مىآيد ، جايز است ؟ آيا اشياى مذكور حكم گنج دارد و خمس آن واجب است ؟
جواب : هرگاه - آن طور كه نوشتهايد - صدها سال بر آن گذشته ، اشياى مذكور حكم گنج را دارد و خمس آنها واجب است ؛ ولى اگر موجب نبش قبر مسلمان شود جايز نيست ؛ مگر اين كه اثرى از اموات باقى نباشد .
سؤال 557 - يكى از مواردى كه طبق فتواى همه مراجع تقليد - ادام اللّه عزّهم - خمس آن واجب مىباشد ، گنج است ؛ و معناى اين سخن اين است كه يابنده گنج شرعاً مالك آن مىشود ، و بايد خمس آن را بپردازد ؛ با توجّه به اين مسأله چرا دولت اسلامى اين گونه گنجها را به بهانه حفظ آثار باستانى و غير آن تملّك مىكند ؟ و بر فرض جواز آيا نبايد معادل قيمت آن را به يابنده گنج كه شرعاً مالك است ، بپردازد ؟
جواب : البتّه به عنوان اوّلى گنجها با شرايطى متعلّق به صاحبان زمين ، و در اراضى مباح ، متعلق به يابنده آن است ؛ ولى هرگاه حكومت اسلامى به خاطر مصالحى كه در عناوين ثانويّه مىگنجد لازم ببيند كه گنج در اختيار بيت المال اسلام قرار گيرد ، بايد مطابق آن عمل شود .