د ) اگر كسى موقّتاً بهرهبردار از معدنى شد ، آيا مىتواند نسبت به حريمى كه فعلًا مورد نيازش نيست ، مدّعى شود ؟
ه - ) با فرض مالكيّت دولت نسبت به معادن ، و فرض وجود حريم براى معدن ، و لو حريمى كه سالهاى آتى احتمالًا مورد نياز باشد ، اگر همان دولتِ مالك ، حريمى تصوّرى و احتمالى را به فرد ثالث ( غير از بهرهبردار معدن ) ، واگذار قطعى نمايد ، آيا بهرهبردار از معدن مىتواند نسبت به حريم تصوّرى و احتمالى معدن ادّعايى داشته باشد ؟
و ) اگر مالك معدن ( يعنى دولت ) هيچگونه ادّعايى نسبت به حريم تصوّرى يا واقعى معدن نداشته باشد ، آيا بهرهبردار مىتواند نسبت به هر دو قسم از حريم ( تصوّرى و واقعى ) ادّعايى داشته باشد ؟
ز ) اگر بهرهبردار از معدن نتواند از معدن بهرهبردارى نمايد ؛ به دليل اين كه مالك معدن ( يعنى دولت ) حريم واقعى معدن را به فرد ثالث واگذار نموده است ، آيا شرعاً بهرهبردار مىتواند براى فرد ثالث ايجاد مزاحمت نمايد ؟
ح ) اگر بهرهبردار از معدن اقدام به انفجار نمايد و اين انفجار موجب تشنّج اعصابِ افراد ساكنِ در اطراف معدن شود ، از نظر شرع مقدّس اين نوع بهرهبردارى چه حكمى دارد ؟ حكم شرعى متوجّه بهرهبردار است يا صادركننده مجوّز بهرهبردارى ؟ اگر شدّت انفجار فرضاً موجب سقط جنينى شود ، چه كسى مقصّر است ؟
ط ) اگر بهرهبردارى از معدن موجب سلب آسايش ، آرامش و آلوده نمودن محيط زيست شود ، آيا شرعاً مىتوان از معدن بهرهبردارى كرد ؟ اگر براى امور خيريّه و عام المنفعه باشد ، چه حكمى دارد ؟
ى ) اگر كسى ادّعا كند حقّ استفاده از معدن از نظر زمانى ، بر حقّ استفاده از منزل مسكونى در اطراف معدن تقدّم دارد . در اين صورت كدام يك بايد از حق خود صرف نظر كند ؟ و يا هر يك مىتواند از حق خود استفاده كند و هيچ يك برترى بر ديگرى ندارد ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 181
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨١