گناه را منتسب به زبان كرده ، ولى گناهانى كه به طور مستقيم از زبان صادر مىشود همان حدود 30 عدد است و بقيه غير مستقيم است .
6 . فاصله ميان گناه و ثواب در زبان كم است ، ابزارى كه يك ذره اين طرف گناه و سقوط و انحطاط از مقام انسانيّت و يك ذرّه آن طرف ثواب و سعادت ابدى را به دنبال دارد ، خطرش بيشتر از ابزارهاى ديگر است ، عبور از جاده باريكى كه يك طرفش دره و سقوط و طرف ديگرش كوه يا زمين مسطح است ، خطرش بيشتر از جادههاى عريض است . اگرچه يك طرفش دره باشد ، عبور از جادههاى چالوس و گردنههاى صعبالعبور مشكلتر و خطرش بيشتر از جادههاى مسطح است ، اگرچه يك طرفش دره باشد ، زيرا در آن جاده انحراف كمى هم موجب سقوط و نابودى است به خلاف ديگر راهها كه چنين وضعيتى را ندارند . بله وسيلهاى مثل زبان هم در ميان جادهاى است كه كمى انحراف آن را به شقاوت رهنمون مىكند و چه بسا به دره كفر و شرك كشيده مىشود ، تعجبى ندارد گاهى يك ضمه دادن با توجه موجب تداوم بقاء ايمان و يك كسره دادن موجب كفر مىشود . مثلًا اين كلام خداوند : « أَنّ اللهَ بَرِىٌ مِّن المُشْرِكِينَ وَ رَسُولُه » « 1 » اگر رسولُهُ را ضمه دهيم همانطور كه در قرآنها اعرابگذارى شد ، موجب تداوم ايمان است . زيرا معنا اين مىشود كه : « خدا و رسولش از مشركين برى و بيزاراند . و اگر كسره دهيم ، موجب كفر است . زيرا معنا اين مىشود كه خداوند از مشركين و از رسولش بيزار است !
7 . گناهان زبان جنبه اجتماعى دارد به خلاف گناه جوارح ديگر ، مثلًا استماع موسيقى يا نگاه به نامحرم تأثير سوء در وجود خود مستمع يا بيننده مىگذارد ، ولى دروغ ، غيبت ، تهمت ، هتك حرمت مؤمن ، ايذاء مؤمن ، عدم نهى از منكر ، گمراه ساختن مردم از جاده حق ، حمايت
از باطل ، تعليم باطل ، ايجاد فساد و تباهى
هامش
( 1 ) . سوره توبه ، آيه 3 .