زنا هميشه در هر زمان و مكانى در اختيار انسان نيست ، گناهى كه ابزارش در همه جا و همه زمان در اختيار انسان است ، خطرات ناشى از آن زيادتر است .
2 . زبان براى كار خودش مؤونه و خرجى لازم ندارد ، معمولًا هر گناهى خرج و مؤونهاى لازم دارد ، مثل شراب خوردن ، قمار كردن و . . . ، بترسيد از گناهى كه ابزارش هيچ سرمايه و خرجى لازم ندارد .
3 . زبان وسيلهاى است كه در اختيار همه است ، رباخوارى سرمايه مىخواهد بعضى از ظلمها قدرت متناسب با خود مىطلبد ، و اين سرمايه و اين مرحله از قدرت در اختيار همه نيست ، لذا ضرراش كمتر است ، ولى زبان ابزارو وسيلهاى است كه براى همه هست و لذا ضررش بيشتر است ، زيرا هر مقدار وسائل گناهى بيشتر باشد ، احتمال به كارگيرى آن و توليد ضرر و خطر ناشى از آن گناه زيادتر است ، تعدد وسائل با تعدد خطرات و گسترش دايره وسائل با گسترش دايره خطرات ارتباط مستقيم دارد .
4 . گناهان زبان در نظر بسيارى قبح چندانى ندارد ، و ابهّت آن گناهان شكسته شده و اين خود عاملى براى ترويج گناهان و رشد مضرّات آن شده است . هرچه گناهان زشتتر و قبيحتر جلوه كنند ، سدّ محكمترى در برابر ارتكاب آنها زده شده است ، مثلًا اگر به شما بگويند به مدت 5 دقيقه به صورت عريان و بدون پوشش در ملأ عام حاضر شويد ، دست به چنين كارى نمىزنيد . حتى اگر دنيا را به شما بدهند ، زيرا اين عمل در نزد شما زشت و قبيح است و هرچه داريد براى آبروى خود مىخواهيد ، حتى دنيا را هم براى آبروى خود مىخواهيد ، به طورى كه اگر به شما پيشنهاد شود آبروى خود را بدهيد و دنيا را بگيريد ، نمىپذيريد . چرا چنين است ؟ آيا جز اين است كه ابهّت اين عمل زشت در نزد شما شكسته نشده است .
حال شما غيبت و تهمت و دروغ و مسخره و استهزاى مؤمن را نظاره كنيد كه
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 96
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٦