مواعظ تو در قرآن مُتَّعظ و پندآموز ، و از معاصى تو اجتناب كنم ، و در موقع خواندن آن بر گوشم مُهر مَزَن ، و بر چشمم پرده ميفكن ، و قرائت مرا قرائت و خواندن بدون تدبّر قرار مده ؛ بلكه چنان قرارم ده كه در آيات و احكام آن تدبّر كنم ، و گيرنده شرايع دين تو باشم ، و نظر مرا در آن نظر غفلت و تلاوت مرا تلاوتى بيهوده قرار مده ، كه تو رئوف و رحيم هستى » . « 1 »
از كلمات ديگر امام صادق ( عليه السلام ) اين است كه فرمود : كسى كه قرآن را بخواند ، و خاضع براى خدا نشود ، و قلب او رقيق نگردد ، و لباس حزن و ترس در درونش نپوشد ، پس عظمت خداوندى را سبك شمرده است . . . . پس نظر كن چگونه كتاب پروردگارت و منشور ولايتت را تلاوت مىكنى ، و چگونه به اوامر و نواهى او جواب مىگوئى ، و چگونه امتثال حدود او مىكنى . . . و نزد وعدهها ( و احسانها ) و وعيدها ( و عذابهاى وعده داده شده ) توقف كن ، و در مثالها و مواعظ او تفكّر كن
« وَ احْذَر انْ تَقَع مِنْ اقامتِك حروفَه فى اضاعَةِ حدودِه »
يعنى بترس از اينكه حروف قرآن را بپاى دارى و در حفظ و خواندن آن كوشا باشى ، ولى حدود ( و اوامر و نواهى ) او را ضايع كنى ، و به عبارت سادهتر ، به الفاظ بپردازى و با الفاظ معانى را ضايع كنى . و در خواندن و حفظ الفاظ تلاش مىنمائى ، و در تعلّم مفاهيم تعلّل ميورزى . « 2 »
در روايتى ديگر امام صادق ( عليه السلام ) فرمودند :
« انّ القرآن نَزَلَ بالحزّن فاقرؤوه بالحزن » :
« همانا قرآن با حُزن نازل شد پس آن را با حزن قرائت كنيد » . « 3 »
در احاديث آمده كه : حَفصْ گفت : « نديدم احدى را كه در خوف از خدا و در اميدوارى به او محكمتر از موسى بن جعفر ( عليه السلام ) باشد ، او قرائتش با حزن و
اندوه بود ، و در هنگام خواندن ، گويا انسانى را مخاطب قرار داده است » . « 4 »
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، جلد 92 ، صفحه 207 از كتاب « مصباح الانوار » ؛ الحياة ، جلد 2 ، صفحه 160 .
( 2 ) . بحارالانوار ، جلد 85 ، صفحه 43 .
( 3 ) . وسائل ، جلد 4 ، صفحه 857 .
( 4 ) . وسائل ، جلد 4 ، صفحه 857 .