آن است كه مَكث و توقف كنى در خواندن قرآن و ( عجله ننمائى ) و صداى خود را در قرآن خواندن نيكو قرار دهى » . « 1 »
از اين تفسير و ديگر سخنان بزرگان دين روشن مىشود كه : امام على ( عليه السلام ) در اين خطبه به حُسْن ظاهرى و ادب ظاهرى اشاره كردهاند ، زيرا فرمودند : ( تالين لاجزاء القرآن يرتّلونه ترتيلا ) از موارد تأدّب ظاهرى نظر كردن به قرآن است كه خود عبادتى مستقل است . در روايت نبوى آمده :
« النَّظَر فى ثلاثة اشياء عبادة : النظر فى وجه الوالدين ، و فى المصحف ، و فى البحر » :
« نظر كردن در سه چيز عبادت است : 1 - نظر در سيماى پدر و مادر . 2 - در قرآن . 3 - در دريا » « 2 » درباره آداب تلاوت قرآن مطلب بسيار زيبائى است ، كه در دو روايت بسيار جالب بيان شده است ، روايت اول از امام صادق ( عليه السلام ) است كه : فرمودند : قال رسول الله ( صلى الله عليه وآله ) :
« نظّفوا طريق القرآن » :
« راه قرآن را تميز كنيد » قيل :
« يا رسول الله ! و ما طريق القرآن » ؟ :
« گفته شد : يا رسول الله ، طريق و راه قرآن چيست ؟ » : قال : « افواهكم » : « فرمود : دهانهاى شما » قيل : « بماذا ؟ » گفته شد : « به چه چيز » ؟ قال : « بالسواك » : « فرمود به مسواك كردن » . « 3 »
روايت دومى از امام رضا ( عليه السلام ) است كه از پدرانش نقل مىكند تا به رسول الله ( صلى الله عليه وآله ) مىرسد : قال رسول اللّه :
« افواهكم طرق من طرق ربّكم ، فنظّفوها » :
« دهانهاى شما راههاى پروردگار شما است ، پس آن را تميز و نظيف كنيد » . « 4 »
ائمه هدى عليهمالسّلام كه خود چنين دستوراتى صادر مىكردند ، خود اولين عمل كنندگان به آنها بودهاند ، در روايت آمده كه امام سجاد ( عليه السلام ) بهترين مردم از نظر صوت قرآن بودند ، و صدا را بلند مىكردند ،
تا اهل منزل بشنوند و به قدرى جاذبه
هامش
( 1 ) . وسائل ، جلد 4 ، صفحه 856 .
( 2 ) . بحار ، ج 10 ، ص 368 .
( 3 ) . بحارالانوار ، جلد 76 ، صفحه 131 از كتاب « المحاسن » ، صفحه 558 .
( 4 ) . بحارالانوار ، جلد 76 ، صفحه 130 از « صحيفة الرضا » ، صفحه 11 .