غالب مردم چنين نيستند ، در بستر بيمارى و گرفتارى توجه به خدا دارند ، ولى در سلامتى از او غافل هستند ، وقتى گرفتارى و كسالتشان بر طرف مىشود ديگر به خدا توجه ندارند . راه خدا را در تنگدستى مىجويند نه در وقت گشايش .
قرآن درباره جمعى از مشركين تعبيرى دارد كه در آيات « 1 » مختلف تكرار شده است از جمله در سوره عنكبوت آيه 65 مىفرمايد : « فاذا رَكِبُوا فِى الفُلْكِ دَعَوُ اللهَ مُخلِصِينَ لَهُ الدِّينَفَلَمّا نَجّيهُم الَى البَرِّ اذا هُم يُشركون » : « هنگامى كه سوار بر كشتى شوند خدا را با اخلاص مىخوانند ( و غير او را فراموش مىكنند ) اما هنگامى كه خدا آنها را به خشكى رسانيد و نجات داده باز مشرك مىشوند » .
در اين آيه خداوند اشاره كرد به اين كه حتى مشركين نيز به هنگام گرفتارى به خدا توجه مىكنند و در واقع اين آيه بيانگر توحيد فطرى و تجلى نور توحيد در انسانها در بحرانىترين حالات است . اين نور در درون همه انسانها نهفته است « فِطْرَةَ الله الّتى فَطَر النّاسَ عَلَيها » : « فطرت خدادادى كه مردم را بر آن خلق كرده است » . « 2 »
اما آداب و رسوم خرافى ، تربيتهاى ناصحيح ، تلقينات و تعليمات سوء ، پردههاى غفلتى هستند كه يكى پس از ديگرى مانع از ظهور اين نور مىشوند ، چنانچه در حديث منقول از پيامبر گرامى اسلام ( صلى الله عليه وآله ) آمده : « كل مولود يولد على الفِطرة حتّى لِيكونَ ابَواه هُما اللذان يُهَوّدانه ويُنَصِّرانه » هر نوزادى زائيده مىشود بر فطرت ( اوليه ) خود ، مگر اين كه پدر و مادرش ( در اثر
تعليمات ناصحيح ) او را به مسير انحراف مثل يهوديت و نصرانيت كشند . « 3 »
هنگامى كه طوفانها و گردابهاى مشكلات نمايان شد و دست انسان از همه
هامش
( 1 ) . سوره نحل : آيات 54 - 53 ، سوره يونس : آيه 12 ، سوره روم : آيه 33 ، سوره زمر : آيه 49 ، سوره اسراء : آيات 69 - 67 .
( 2 ) . سوره روم ، آيه 30 .
( 3 ) . تفسير جوامع الجامع ، تاليف مرحوم طبرسى ذيل آيه 30 سوره روم به نقل از تفسير نمونه ذيل همين آيه .