نامحرم و خواه غير بصرى مثل نظر به مقام حرام ، ولى در احتمال اول كه غضّوا به معنى خود است از ما حرّم الله محرمات بصرى اراده مىشود .
در معناى جمله
« وَقَفوُا اسماعَهُم على العِلم النافع لهم »
هم فرمودهاند : گوشهاى خود را بر علومى كه نافع است براى دنيا و آخرت آنها متوقف مىكنند ، خواه علومى كه مايه كمال قوه نظريه باشد ، مانند علوم الهيه و خواه علومى كه موجب كمال قوه عمليه باشد كه حكمت عمليه « 1 » است ، « 2 » و از سماع و شنيدن شعر و غناء و سخنهاى بيهوده اعراض مىكنند « 3 » و اين وصف عدالت در قوه سمع است . « 4 »
3 . « وقف » در لغت به معنى ايستادن و وقف اصطلاحى فقهى هم از همين ريشه گرفته شده است « 5 » وَقْفْ در اينجا ممكن است به معناى لغوى باشد كه در
هامش
( 1 ) . بيان حكمت عمليه از زبان ميرداماد استاد ملاصدرا : « پس از اين كه اولين جلسهاى كه ملاصدرا در درس ميرداماد شركت جسته بود پايان يافت ، ميرداماد وى را با خود به كنارى برد و گفت : اى محمد ! من امروز گفتم كسى كه مىخواهد حكمت را تحصيل كند بايد حكمت عملى را تعقيب كند و اينك به تو مىگويم كه حكمت عملى را درجه اول دو چيز است : يكى به انجام رسانيدن تمام واجبات دين اسلام ، و دوم پرهيز از هر چيزى كه نفس بوالهوس براى خوشى خود مىطلبد .
به انجام رسانيدن واجبات دين از اين جهت ضرورت دارد كه طلبه وقتى آن واجبات را به انجام مىرساند از هريك نتيجهاى مىگيرد كه به سود او است . . .
روش دوم كه بايد از طرف كسى كه حكمت را تحصيل مىكند در پيش گرفته شود اين است كه مُحَصّل حكمت بايد از تأمين درخواستهاى نفس خوددارى ورزد . كسى كه مطيع نفس اماره شد و مشغول تحصيل حكمت هم گرديد به احتمال قوى بىدين خواهد شد و از صراط مستقيم ايمان منحرف » ( ملاصدرا فيلسوف و متفكر بزرگ اسلامى ، صفحه 51 - 50 ) .
( 2 ) . شرح خويى .
( 3 ) . شرح ابن ابى الحديد .
( 4 ) . شرح ابن ميثم .
( 5 ) . صاحب مفردان مىگويد : وَقَفَ - يقال وَقَقْتُ القوِم ، اقِفُهم وَقْفاً وواقَفُوهم وقوفاً ( وَقِفوُهم انّهم مسئولون ) و منه استعير وقفت الدار اذا سَبَّلْتَها ( صفحه 530 مفردات ) .