مردان مؤمن كه چشمهاى خود را فرو گيرند و نظر را كوتاه كنند » نفرمود يغمضوا ، يعنى زمانى كه به نامحرم رسيدند چشمها را برهم نهند تا اگر احياناً آب و چالهاى در مسير راهشان بود آن افتند ، بلكه ماده « غَضّ » را استعمال كرده يعنى نگاه پائين كردن ، فروگرفتن ، كم كردن نگاه .
2 . جمله
« غضّوا أبصارهم عمّا حَرَمَ اللهُ »
را شارحان نهجالبلاغه مثل ابن ابى الحديد ، خويى و ابن ميثم معنى ظاهرى آن را گرفته و فرمودهاند : فرو مىگيرند چشم را از آنچه خداوند نظر به آن را حلال نكرده ، درحالى كه در اين عمل اطاعت و امتثال امر الهى را مىكنند كه فرمود : « قُل لِلمُؤمِنينَ يَغُضُّوا مِنْ ابصارّهّم وَيَحفَظُوا فُرُوجَهُم ذلّكُ ازْكى لَهُم » « 1 » ( اى پيامبر ) « بگو به مؤمنين فروگيرند چشمهاى خود را ( از محرّمات ) و فرجهاى خود را ( از نظر نامحرم ) نگاه دارند آن ( يعنى نقصان در نگاه و محافظت فرج ) براى ايشان پاكيزهتر است » . « 2 » و اين وصف ثمره عفّت است . « 3 »
احتمال ديگرى كه مىشود به نحو كنايى از عبارت استفاده كرد ، اين است كه بگوئيم مراد از فروگرفتن نظر عدم اعتنا و عدم ارتكاب جميع محرّمات است ، نه فقط محرّمات بصرى ، در اين صورت شامل مال حرام و مقام و جاه حرام هم مىشود .
قابل توجه است كه در اين احتمال « غَضّوا » ( فرو گرفتن و نقصان در نظر ) كنايه از صرف نظر كردن و عدم اعتنا به ارتكاب محرمات گرفته شده و در اين صورت مىتوان جميع محرمات را از ما حرّم الله اراده كرد ، خواه بصرى باشد ، مثل نظر به
هامش
( 1 ) . سوره نور ، آيه 30 .
( 2 ) . شرح نهجالبلاعه خويى .
( 3 ) . شرح نهجالبلاغه ابن ميثم .