« ملائكة » در آيهء قبل نيز به صورت جمع آمده است ( مگر اين كه كلمهاى در تقدير گرفته شود ) .
« لقاء » ، گاه به معناى هر گونه ملاقات ، استعمال مىشود ، و گاه به معناى روبرو شدن در ميدان جنگ ، و در قرآن مجيد نيز در هر دو معنا به كار رفته ، و آيهء مورد بحث ناظر به معناى دوم است . « 1 »
[ لقاء اللَّه : ]
« يَرْجُوا لِقآءَ اللَّهِ »
در اين كه : منظور از « لقاء اللَّه » ( ملاقات پروردگار ) چيست ؟ بعضى ، آن را به معناى ملاقات فرشتگانِ پروردگار ، و بعضى ، به معناى ملاقاتِ حساب و جزاء ، بعضى ، به ملاقاتِ حكم و فرمان حق ، و بعضى آن را كنايه از قيامت و رستاخيز دانستهاند ، در حالى كه دليلى ندارد ، آيه را به اين معانى مجازى تفسير كنيم . بايد گفت : لقاى پروردگار در قيامت ، نه يك ملاقات حسى است كه يك لقاى روحانى و يك نوع شهود باطنى است ؛ چرا كه در آنجا پردههاى ضخيم عالم ماده از مقابل چشم جانِ انسان كنار مىرود ، و حالت شهود به انسان دست مىدهد . به گفتهء « علامه طباطبايى » ( ره ) در « الميزان » :
منظور از « لقاء اللَّه » آن است : بندگان در موقفى قرار مىگيرند كه حجابى ميان آنها و پروردگارشان نيست ؛ زيرا طبيعتِ روز قيامت ، ظهور حقايق است چنان كه قرآن مىگويد : وَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ : « آن روز خواهند دانست كه خدا ، حق آشكار است » . « 2 »
[ لِقاءِ رَبِّهِمْ : ]
« بِلِقآءِ رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ »
تعبير به « لِقاءِ رَبِّهِمْ » ، اشاره به قيامت و رستاخيز است ، كه در آنجا حجابها كنار مىرود و انسان با شهود باطنى خدا را به عظمت مىشناسد . « 3 »
[ لَقِيْتُمْ : ]
« ا إِذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَرُوا »
« لَقِيْتُمْ » از مادّهء « لِقاء » به معناى اجتماع و رو به رو شدن است ، ولى در بسيارى از موارد به معناى رو به رو شدن در ميدان جنگ آمده است .
« لَقِيْتُم » در اين گونه موارد ( سورهء محمّد ) ، به معناى « جنگ » است ، قرائن متعددى در خود اين آيه ، مانند مسألهء « اسارت اسيران » و واژهء « حرب » ( جنگ ) و « شهادت در راه خدا » كه در ذيل آيه آمده است ، گواه بر اين معنا است . « 4 »
هامش
( 1 ) . احزاب ، آيهء 44 ( ج 17 ، ص 385 ) ؛ محمّد ، آيهء 4 ( ج 21 ، ص 416 )
( 2 ) . عنكبوت ، آيهء 5 ( ج 16 ، صفحات 224 ، 225 )
( 3 ) . روم ، آيهء 8 ( ج 16 ، ص 393 )
( 4 ) . انفال ، آيهء 15 ( ج 7 ، ص 143 ) ؛ محمّد ، آيهء 4 ( ج 21 ، ص 416 )