[ طباق : ]
« سَبْعَ سَمَاواتٍ طِباقاً »
« طباق » از مادّهء « مطابَقَة » مصدر باب « مفاعله » به معناى « مطابقه » است ؛ گاه به معناى قرار گرفتن چيزى بالاى چيزى مىآيد و گاه به معناى هماهنگى و مطابقت دو چيز با يكديگر است ؛ و در اينجا هر دو معنا صدق مىكند . مطابق معناى اول ، آسمانهاى هفتگانه يكى بالاى ديگرى قرار دارد ؛ و به طورى كه در تفسير آسمانهاى هفتگانه در گذشته گفتهايم ، يك تفسير قابل توجّه اين است كه تمام آنچه را ما با چشم مسلّح و غير مسلّح از ستارگان ثوابت و سيّار مىبينيم ، همه جزء آسمان اول است ، و شش عالم ديگر ، يكى ما فوق ديگرى بعد از آن قرار دارد كه از دسترس علم و دانش انسان امروز بيرون است ، و ممكن است در آينده اين شايستگى را پيدا كند كه آن عوالم ، عجيب و گسترده را يكى بعد از ديگرى كشف كند . و بنابر احتمال دوم ، قرآن به هماهنگى و مطابقت آسمانهاى هفتگانه در نظم و عظمت و زيبايى اشاره مىكند . « 1 »
[ طِبْتُمْ : ]
« سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ »
« طِبْتُمْ » از مادّهء « طيب » ( بر وزن صيد ) به معناى پاكيزگى است ؛ و چون بعد از سلام و درود قرار گرفته ، مناسب اين است كه مفهوم « انشائى » داشته باشد ، يعنى پاك و پاكيزه باشيد ، و خوش و خرم بمانيد ، و يا به تعبير ديگر : « گوارا باد بر شما اين نعمتهاى پاك ، اى پاكسرشتانِ پاكدل » .
ولى بسيارى از مفسران ، اين جمله را به معناى « خبرى » تفسير كردهاند و گفتهاند فرشتگان به آنها مىگويند : شما از هر آلودگى و پليدى پاك شدهايد ، و با ايمان و عمل صالح ، قلب و روح شما پاك گرديده ، و از گناهان و معاصى نيز پاك شدهايد ، و حتى بعضى ، روايتى نقل كردهاند كه بر در بهشت درختى است كه دو چشمهء آب زلال ، از پاى آن مىجوشد ، مؤمنان از يك چشمه مىنوشند ، و باطن آنها پاك مىشود ، و در چشمهء ديگرى خود را شستشو مىدهند ، و ظاهر آنها پاك مىشود و اينجاست كه خازنان بهشت ، به آنها مىگويند : « سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِينَ » . « 2 »
[ طبع : ]
« طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِم »
« طبع » به معناى « مُهر نهادن » ، اشاره به اين
هامش
( 1 ) . نوح ، آيهء 15 ( ج 25 ، ص 83 )
( 2 ) . زمر ، آيهء 73 ( ج 19 ، ص 581 )