است .
در اين كه ، منظور از « شاهد » و « مشهود » چيست ؟ تفسيرهاى بسيار فراوانى ذكر كردهاند كه بالغ بر سى تفسير مىشود ، و مهمترين آنها تفسيرهاى زير است :
1 - « شاهد » ، شخص پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله است و « مشهود » همان روز قيامت است .
2 - « شاهد » ، گواهان عمل انسانند ، و « مشهود » انسانها و اعمال آنها هستند .
3 - « شاهد » ، به معناى روز جمعه است كه شاهد اجتماع مسلمين در مراسم بسيار مهم نماز آن روز است . و « مشهود » روز « عرفه » است كه زائران بيت اللّه الحرام شاهد و ناظر آن روزند . 4 - « شاهد » ، روز عيد قربان و « مشهود » روز عرفه ( روز ما قبل آن ) مىباشد . 5 - « شاهد » ، شبها و روزها است ، و « مشهود » بنى آدم است كه به اعمال او گواهى مىدهند . 6 - « شاهد » ، ملائكه و « مشهود » قرآن است . 7 - « شاهد » ، حجر الاسود و « مشهود » حاجيانند كه در كنار آن مىآيند و دست بر آن مىنهند . 8 - « شاهد » ، خلق است و « مشهود » حق است .
9 - « شاهد » ، امت اسلامى است و « مشهود » امتهاى ديگر . 10 - « شاهد » ، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و « مشهود » ساير انبياء هستند .
11 - يا اين كه « شاهد » ، پيامبر صلى الله عليه و آله و « مشهود » امير مؤمنان على عليه السلام است . « 1 »
[ شَبابِيك : ]
تعبير به « شَبابِيك » جمع « شُبّاك » بر وزن ( خفاش ) به معناى ( مشبّك ) ممكن است اشاره به استخوانهاى سر باشد ، كه قطعات آن درهم فرورفته و يا اشاره به شبكههاى مغزى است ، و در هر حال ، دليل بر وجود اين روحيات در انسانها است . « 2 »
[ شَتّى : ]
« وَ قُلُوبُهُمْ شَتّى »
« شَتّى » جمع « شَتِيْت » از مادّهء « شَتّ » ( بر وزن شط ) به معناى پراكنده كردن جمعيت است ، و در اينجا اشاره به تفاوت كوششهاى مردم از نظر كيفيت ، هدفگيرى و نتيجهء آنها است . « 3 »
[ شجر : ]
« فِيْمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ »
« شجر » در اصل ، از مادّهء « شجر » ( بر وزن قمر ) هم به معناى « درخت » است و هم گياه ، و از آنجا كه در « مشاجره » و نزاع ، يك نوع آشفتگى و به هم پيچيدگى همانند پيچيدگى شاخههاى درختان به يكديگر آشكار مىشود ، به معناى نزاع و كشمكش آمده ، و در آيهء فوق به همين معنا استعمال شده
هامش
( 1 ) . بروج ، آيهء 3 ( ج 26 ، ص 342 )
( 2 ) . تغابن ، آيات 14 تا 18 ( ج 24 ، ص 225 )
( 3 ) . حشر ، آيهء 14 ( ج 23 ، ص 541 ) ؛ ليل ، آيهء 4 ( ج 27 ، ص 89 )