بازگشت به مدينه بازگشت از غزوهء « بنى المصطلق » بود كه مشروحاً در شأن نزول ، به اين مطلب اشاره شد . درست است كه اين سخن از يك نفر صادر شد ، ولى چون همهء منافقان همين خطّ مشى را داشتند ، قرآن به صورت جمع از آن تعبير مىكند و مىفرمايد : يَقُولُونَ . . . ( آنها مىگويند ) .
سپس قرآن پاسخ دندان شكنى به آنان داده ، مىگويد : « عزّت مخصوص خدا و رسول او و مؤمنان است ولى منافقان نمىدانند ( وَللَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ ) ! »
تنها منافقان مدينه نبودند كه اين سخن را در برابر مؤمنان مهاجر گفتند ، بلكه قبل از آنها نيز سران قريش در مكّه مىگفتند : اگر اين گروه اندك مسلمان فقير را در محاصرهء اقتصادى قرار دهيم ، يا از مكّه بيرونشان كنيم ، مطلب تمام است .
امروز نيز دولتهاى استعمارى به پندار اينكه خزائن آسمان و زمين را در اختيار دارند مىگويند ملّتهايى را كه در برابر ما تسليم نمىشوند بايد در محاصرهء اقتصادى قرار داد تا بر سر عقل آيند و تسليم شوند .
اين كوردلان تاريخ كه شيوهء آنها ديروز و امروز يكسان بوده و هست ، خبر ندارند كه با يك اشارهء خداوند تمام ثروتها و امكاناتشان بر باد مىرود و عزّت پوشالى آنها دستخوش فنا مىگردد .
به هرحال ، اين طرز تفكّر ( خود را عزيز دانستن و ديگران را ذليل ، و خود را ولى نعمت و ديگران را محتاج شمردن ) يك تفكّر منافقانه است كه از غرور و تكبّر از يك سو ، و گمان استقلال در برابر خدا از سوى ديگر ، ناشى مىشود . اگر آنها به حقيقت عبوديّت آشنا بودند و مالكيّت خدا را بر همه چيز مسلّم مىدانستند ، هرگز گرفتار اين اشتباهات خطرناك نمىشدند !
قابل توجّه اينكه ، در آيهء قبل در مورد منافقان تعبير به « لَا يَفْقَهُونَ ؛ نمىفهمند » آمده ، و در اين جا « لَا يَعْلَمُونَ ؛ نمىدانند » اين تفاوت تعبير ممكن است براى پرهيز از تكرار
چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: ج فرازمند
ص١٨٢