است كه زير زمين مىزنند تا براى استتار يا فرار از آن استفاده كنند .
بعضى از مفسّران گفتهاند بسيارى از حيوانات مانند موش صحرايى و روباه و سوسمار براى لانهء خود دو سوراخ قرار مىدهند : يكى آشكار كه از آن وارد و خارج مىشوند ، و ديگرى پنهانى كه اگر احساس خطرى كنند از آن مىگريزند ، اين سوراخ پنهانى را « نافقاء » مىگويند .
و به اين ترتيب ، منافق كسى است كه طريقى مرموز و مخفيانه براى خود برگزيده ، تا بامخفى كارى و پنهان كارى در جامعه نفوذ كند ، و به هنگام خطر از طريق ديگر فرار نمايد .
* * * آيهء بعد به دومين نشانهء آنها پرداخته چنين مىگويد : « آنها سوگندهايشان را سپر ساختهاند ، تا مردم را از راه خدا باز دارند ( اتَّخَذُوا أَيْمَانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ) . » « آنها كارهاى بسيار بدى انجام مىدهند ( إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ) » .
چرا كه در ظاهر ابراز ايمان مىكنند ، و در باطن كفر مىورزند ؛ و در طريق هدايت مردم به آيين حق ، ايجاد مانع مىنمايند ؛ و چه عملى ازاين بدتر و زشتتر !
« جُنَّه » از مادّهء « جن » بر وزن « فن » در اصل به معناى پنهان كردن چيزى از حس است . و « جن » بر وزن « سن » به خاطر اين كه موجودى است نا پيدا ، اين واژه بر او اطلاق مىشود ؛ و از آنجا كه « سپر » ، انسان را از ضربات اسلحهء دشمن ، مستور مىدارد در لغت عرب به آن « جُنَّة » گفته مىشود ، و باغهاى پر درخت را نيز به خاطر مستور شدن زمينهايشان ، « جنّت » مىگويند . به هر حال ، يكى از آثار نفاق است كه خود را در زير پوششى از نام مقدّس خداوند ، و سوگندهاى غلاظ و شداد ، قرار مىدهند تا چهرهء واقعى خويش را مكتوم دارند ؛ عواطف مردم را به سوى خود جلب كرده و از اين طريق به اغفال آنها بپردازند و « صدّ عن سبيل اللَّه » كنند .
اين تعبير ضمناً نشان مىدهد كه آنها دائماً با مؤمنان در حال جنگ و ستيزند ، و
چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — صفحة 171
مساهمون: ج فرازمند
ص١٧١