2 از آنجا كه اين روايات با هم اختلاف فراوان دارد ما از ذكر آنها به عنوان يك شأن نزول صرف نظر كرديم ، بخصوص اينكه طبق گفتهء بعضى از مفسّران بزرگ ، مرگ « عبداللَّه بن أبى » در سال نهم هجرى واقع شد ، در حالى كه آيات فوق در حدود سال هشتم نازل گشته است . « 1 »
ولى آنچه جاى انكار نيست اين است كه از لحن آيه چنين بر مىآيد كه پيامبر صلى الله عليه و آله قبل از نزول آيه بر منافقان نماز مىگزارد ، و بر كنار قبر آنها توقّف مىكرد ، چرا كه آنها ظاهراً مسلمان بودند ولى پس از نزول اين آيه ، به طور قطع اين برنامه براى هميشه تعطيل شد .
دون همّتى منافقان
آيات 86 و 87 سورهء توبه :
وَإِذَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَجَاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُوْلُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقَاعِدِينَ
و هنگامى كه سورهاى نازل گردد ( و به آنان دستور دهد ) كه به خدا ايمان بياوريد و همراه پيامبرش جهاد كنيد ، افرادى از آنها ( گروه منافقان ) كه توانايى ( بر جهاد ) دارند ، از تو اجازه مىخواهند و مىگويند : بگذار ما با افراد ناتوان ( آنها كه از جهاد معافند ) باشيم .
رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَايَفْقَهُونَ
( آرى ، ) آنها راضى شدند كه با واماندگان ( و افراد ناتوان ) باشند ، و بر دلهايشان مهر نهاده شده ، از اين رو ( حقايق را ) درك نمىكنند .
در اين آيات باز سخن دربارهء منافقان است ، منتها زشتكارىهاى آنان با اعمال نيك
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 9 ، ص 367 .