كه اسناد آنها از نظر ما نيز معتبر نمىباشد .
تنها توجيهى كه مىتوان براى روايات فوق كرد ( هرچند خلاف ظاهر است ) اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله قبل از نزول آيات فوق اين جمله را مىفرموده ، و هنگامى كه آيات فوق نازل شد ، از استغفار براى آنها صرفنظر فرمود .
روايت ديگرى نيز در اين باره نقل شده كه ممكن است ريشهء اصلى روايات فوق باشد كه به هنگام « نقل به معنا » دگرگون شده است ، و آن اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : « لَوْ عَلِمْتُ أَنَّهُ لَوْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِيْنَ مَرَّةَ غَفَرَ لَهُمْ لَفَعَلْتُ « 1 » ؛ اگر مىدانستم كه هرگاه بيش از هفتاد بار براى آنها استغفار كنم خداوند آنان را مىبخشد ، چنين مىكردم . »
مفهوم اين سخن ( مخصوصاً با توجّه به كلمهء « لو » كه براى امتناع مىباشد ) اين است كه مىدانم خدا آنها را نمىبخشد ، ولى به قدرى قلبم از عشق به هدايت بندگان خدا و نجاتشان آكنده است ، كه اگر فرضاً بيش از هفتاد بار استغفار باعث نجاتشان مىشد ، چنين مىكردم .
به هرحال ، مفهوم آيات فوق روشن است ، و هر حديثى بر خلاف آنها باشد ، يا بايد آن را توجيه كرد و يا كنار گذاشت .
نمونهء ديگرى از كارشكنى منافقان
آيات 81 تا 83 سورهء توبه :
فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ وَقَالُوا لَاتَنفِرُوا فِى الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرّاً لَّوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ
تخلّف كنندگان ( از جنگ تبوك ) از مخالفت با رسول خدا صلى الله عليه و آله خوشحال شدند و
هامش
( 1 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 5 ، ص 97 .