[ گفتارى از احمد عابدى ]
نگاهى به تعليقات علّامه طباطبائى بر بحارالانوار
احمد عابدى
[ جايگاه بحار الانوار ]
بحارالانوار مهمترين اثر علّامه مجلسى است . اين كتاب شريف علاوه بر آنكه به جمعآورى روايات پرداخته به شرح و تفسير و بيان « غريب الحديث » نيز توجه داشته ، از اينرو بيانگر معرفتشناسى و جهانبينى مؤلف نيز هست .
علّامه مجلسى در اين كتاب هر حديثى را جمع آورى نكرده بلكه تنها آنچه را صحيح مىدانسته گردآورى كرده و ساير احاديث را به كتاب ديگر كه در صدد تأليف آن بوده به نام مستدرك بحار الانوار ارجاع داده است . او به عقيده خود تنها احاديثِ قابل پذيرش را در بحار الانوار آورده است ، پس اصل اوّلى در اين كتاب همان است مگر آنكه تصريح به خلاف آن نمايد « 1 » . گرچه آنچه را علّامه مجلسى صحيح و قابل پذيرفتن مىداند به معناى آن نيست كه ديگران نيز آن را صحيح بدانند ، بلكه هر مجتهدى بايد تك تك آن احاديث را بررسى كند و ميزان صحت و سقم آنها را به دست آورد .
متأسفانه در سالهاى اخير انتقادهاى زيادى متوجه اين كتاب شده كه غالب آنها خود نياز به نقد دارد . براى چاپ جديد بحارالانوار - توسط دارالكتب الاسلاميه و المكتبة الاسلاميه - از حضرت علّامه طباطبائى كه نمايندهء فكرِ فلسفى و دقتهاى ظريف حكمت متعاليه بود درخواست شد تعليقاتى بر اين كتاب نگاشته و غثّ و سمين و صحيح و ضعيف را
هامش
( 1 ) . دلايل متعدد اين ادعا را نگارنده در بخش معرفى بحارالانوار در مقدمه « المعجم المفهرس لالفاظ احاديث بحار الانوار » آورده است