وى ابتدا سير تاريخى نزول آيات جهاد را بيان كرده و در اين مورد معتقد است ابتدا آياتى نازل شد كه مسلمانان را به دورى از قتال و مبارزه فرا مىخواند .
قرآن كريم مسلمانان را به خوددارى از كشتار و صبر در برابر هرگونه شكنجه و آزارى در راه خداوند سبحان فرمان مىدهد .
وى به برخى از آيات وارد شده در اين مورد اشاره مىكند ؛ مانند : كافرون ( 109 ) آيه 6 ، مزمّل ( 73 ) آيه 10 ، نساء ( 4 ) آيه 77 ، بقره ( 2 ) آيه 109 .
آيات نازل شدهء بعدى آياتى هستند كه دستور قتال و مبارزهء بىامان مىدهند ، آنگاه كه عدّهء مسلمانان به حدى رسيده بود كه بتوانند در مقابل ظلم و شرك قيام كرده و كلمهء توحيد را به پا دارند .
علّامه آيات قتال را در چند مورد دسته بندى مىكند :
1 . آيات قتال با مشركان مكه و هر كه با آنهاست ؛ حج ( 22 ) آيه 40 ، انفال ( 8 ) آيه 40 ، بقره ( 2 ) آيه 190 .
2 . آيات قتال با اهل كتاب ؛ مانند سورهء توبه ( 9 ) آيهء 29 .
3 . آيات قتال با همهء مشركان كه غير از اهل كتاب هستند ؛ مانند توبه ، آيه 5 و 36 .
4 . آيات قتال با مطلق كفّار ؛ مانند آيهء 123 سورهء توبه . « 1 »
سپس براى توضيح بيشتر مفهوم قتال ، به باز نمودن و مو شكافى مفهوم « دفاع » پرداخته و مىخواهد نتيجه بگيرد قتال و هرگونه مبارزهء ابتدايى به معناى « دفاع » است . وى در اين راستا و براى اثبات اين موضوع ابتدا بيان مىدارد دين اسلام بر اساس فطرت انسانها بوده و هدف آن اقامهء توحيد و اصلاح انسانيت است و بر اين مطلب به آياتى از قرآن استناد مىكند ؛ آياتى كه اقامهء توحيد در اجتماع انسانى و حفظ آن را مهمترين حقوق مشروع انسانيت برشمرده و نيز دفاع از اين حق را حق فطرى ديگرى مىداند . « 2 » وى با بيان آيات 254 بقره و 8 و 24 انفال مىگويد :
از جهاد و مبارزهاى كه مؤمنان بدان فراخوانده شدهاند ، مايهء زنده ماندن آنان نام برده ، و معناى آن اين است كه قتال و مبارزه چه به عنوان دفاع از مسلمانان يا پرچم اسلام
هامش
( 1 ) . ن . ك : همان ، ص 65
( 2 ) . آياتى مانند : روم ( 30 ) آيهء 30 ، شورى ( 42 ) آيهء 13 ، حج ( 22 ) آيهء 40