تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — صفحة 279

مساهمون:

ص٢٧٩
گفته است : انَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شىءٍ قديرٌ . « 1 » و ما أنتم بمُعْجِزين فِى الْارضِ وَ لافِى السَّماءِ . « 2 » انّما قَولُنا لِشىءٍ إذا أرَدْناهُ انْ نقولَ لهُ كُنْ فيكونُ . « 3 » علّامه طباطبائى در تفسير آيهء نخستين ، مىگويد : اين آيه تا سه آيهء بعد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله را دستور مىدهد كه مشركين را مخاطب قرار داده و حجت خود را عليه ايشان تمام كند و به سير در زمين ارشادشان نمايد تا بفهمند كيفيت آغاز خلقت و ايجاد ايشان - با اختلافى كه در طبيعت‌هاى خود دارند - و تفاوتى كه در رنگ‌ها و اشكال شان هست ، چگونه بوده و چگونه خدا آنها را بدون الگو و نقشهء قبلى و بدون حساب و عددى معيّن و يا نيرويى مثل هم آفريده [ است ] . اين طرز فكر ، دليل قاطعى است بر اين‌كه قدرت او حساب و اندازه ندارد [ و مطلق و بىحدّ است ] . « 4 » و در ذيل آيهء دوم گفته است : آيه شريفه - به‌طورى كه ملاحظه مىفرماييد - تعجيز خدا و غلبهء بر او و خروج و امتناع از حكم او را با همهء اقسامش نفى مىكند و مىرساند كه خَلق ، نه خودشان مستقلًا مىتوانند خدا را عاجز سازند و نه غير ايشان مىتوانند اين كار را برايشان انجام دهند و نه خودشان و غيرشان مىتوانند به اين غرض نايل آيند . « 5 » با توجه به آنچه مطرح گرديد ، چنين فهميده مىشود كه هيچ چيز از حيطهء علم و قدرت خدا بيرون نيست و چيزى نمىتواند مانع اجراى خواست و ارادهء خداوند گردد . بنابر اين ، خداوند قادر است در پاره‌اى موارد و بر اثر برخى علل - از جمله دعا - تغييراتى در قضاى غير حتمى پديد آورد و سرنوشت فرد يا افرادى را تغيير دهد ، كه خود نوعى قضا و قدر است كه در زمرهء سنّت الهى قرار دارد .
هامش
( 1 ) . عنكبوت ( 29 ) آيه 20 ( 2 ) . همان ، آيهء 22 ( 3 ) . نحل ( 16 ) آيه 40 ( 4 ) . الميزان ، ج 16 ، ص 174 ( 5 ) . همان ، ص 176