احتمال فراموشى و نقل به معنى و ساير احتمالًات ديگر كه موجب تضعيف حديث است كمتر بوده و از قوت بيشترى برخوردار خواهد گرديد و از اينجا است كه علما و محدثين شيعه و اهل سنت اين نوع حديثها را جمع آورى و در مجموعههاى مستقل و جداگانه نقل نمودهاند و در اصطلاح محدثين شيعه اين مجموعهها قرب الاسناد و در ميان محدثين اهل سنت « عوالى » ناميده شدهاند . « 1 »
3 . كلينى و انتخاب حديثهاى عالى السند
مرحوم كلينى در كافى معمولًا احاديث را با چهار يا پنج واسطه از يكى از ائمه عليهم السلام نقل مىكند و اگر مىخواست همين حديثها را از يكى از خلفا و يا فرزندانشان نقل كند ، به دو برابر واسطه نيازمند بود .
توضيح اينكه : مرحوم كلينى كه در سال 329 از دنيا رفته با ائمه هدى عليهم السلام داراى فاصله زمانى كم مىباشد ، مثلًا ، با حضرت رضا و با امام صادق عليهما السلام به ترتيب يكصد و بيست و پنج و يكصد و هشتاد سال فاصله زمانى دارد . « 2 »
در صورتى كه اين فاصله در مورد فرزندان خلفا مثلًا عايشه و عبداللَّه بن عمر دويست و هفتاد و دويست و پنجاه و شش سال يعنى بيش از دو برابر فاصله زمانى ياد شده مىباشد . « 3 » و به همين نسبت سند حديث ، طولانى و تعداد ناقلين آن به بيش از دو برابر و به جاى پنج نفر به ده تا دوازده نفر مخصوصاً در مورد خود خلفا ارتقاء مىيابد .
4 . حديث مطمئن و حديث مطمئنتر :
مطلب مهم اينكه خلفا و فرزندانشان را نه شما معصوم از خطا و اشتباه مىدانيد و نه خودشان ، پس اين سؤال هميشه وجود دارد كه آيا آنان در نسبت منقولات خود به رسول خدا صلى الله عليه و آله علم و يقين داشتند ؟ و يا اينكه در همه آنها اين احتمال قوى وجود دارد همان پاسخ را بگويند كه خليفه اول به دخترش گفت ( مىترسم در ميان اين
هامش
( 1 ) . در كشف الظنون 14 تأليف به عنوان عوالى از محدثين اهل سنت و در ( الذريعه ) 7 تأليف به عنوان قرب الاسناد از محدثين شيعه معرفى شده است .
( 2 ) . رحلت اين دو امام به ترتيب سال 203 و 148 مىباشد .
( 3 ) . عايشه در سال 57 و عبداللَّه در 73 بدرود حيات گفته است .