و اين بود مشروح پاسخ اول و مطالبى در ذيل آن و اما پاسخ دوم يعنى انتخاب نزديكترين و مطمئنترين طريق نيل به حديث رسول خدا صلى الله عليه و آله را در صفحات آينده و در پاسخ سؤال سوم مطالعه فرماييد .
سؤال : چرا در كافى از فرزندان خلفا حديث نقل نگرديده است ؟
و اما سؤال حضرتعالى كه :
چرا مرحوم كلينى در كافى از فرزندان خلفا حديث نقل ننموده است ؟
پاسخ اجمالى سؤال شما اين است : كلينى رحمه الله با اين عمل خود نزديكترين و مطمئنترين راه وصول به حديث رسول خدا صلى الله عليه و آله را انتخاب نموده است .
توضيح و تفصيل اين پاسخ نيز نيازمند بيان چند مطلب است :
1 . فرزندان خلفا :
لابد منظور حضرتعالى از فرزندان خلفا عايشه و حفصه ، ام المؤمنين ، و عبداللَّه و اسماء مىباشد زيرا تا آنجا كه ما بررسى نموديم از فرزندان خلفا به جز از طريق اين چهار تن از سايرين حديث مسند و متصل از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل نگرديده است و مجموع احاديث آنان در صحيح مسلم به 570 حديث بالغ گرديده است . « 1 »
2 . حديث عالى السند و نازل السند :
در علم دراية الحديث اصطلاحى وجود دارد به نام حديث عالى و حديث نازل :
حديث عالى به حديثى گفته مىشود كه در عين اتصال ، داراى واسطه و سند كم باشد .
اما حديث نازل بر عكس ، حديثى است كه واسطه و سند آن بيشتر است و احاديث عالى از نظر محدثين داراى ارزش بيشتر و اهميت فوق العاده مىباشد ؛ زيرا هر حديثى كه سندش عالى باشد و با واسطه كم به معصوم برسد در چنين حديث ، مسلماً
هامش
( 1 ) . بدين ترتيب عايشه 310 حديث - عبداللَّه 232 - اسماء 19 و حفصه 9 حديث .