حديث است ، و تعداد خالص آنها ( بدون تكرار ) دو هزار و ششصد و دو حديث است . اگر متون احاديث تعليقى و مرفوعى را كه تعداد آن صد و پنجاه حديث است به آن اضافه كنيم ، مجموعاً دو هزار و هفتصد و شصت و يك حديث مىشود .
نيز از مسلم نقل شده است كه كتاب او حاوى چهار هزار حديث ( بدون احتساب احاديث تكرارى ) و با احتساب تكرارىها ، مشتمل بر هفت هزار و دويست و هفتاد و پنج حديث است .
ابو داود در آغاز سنن خود مىنويسد : « در اين كتابم چهار هزار و هشت حديث ، از صحيح و يا مشابه و يا نزديك به آن را جمع كردهام » . « 1 »
امام ابو السعادات ، مبارك بن محمد بن الاثير جزرى ( 606 - 544 ق ) ، تمامى احاديث صحاح را در كتاب جامع الاصول من احاديث الرسول صلى الله عليه و آله جمع نموده و تعداد آن 9483 حديث است .
ياقوت در معجم خود مىگويد : « جزرى در آن كتاب ، روايات بخارى ، مسلم ، موطّأ ، سنن ابى داود ، سنن نسائى و ترمذى را جمع كرده است . شيوهء او بر اساس حروف معجم و شرح احاديث غريب و معانى و احكام آنها است و رجال آنها را نوشته است و هر چه نياز به توضيح دارد ، بيان كرده است » . « 2 »
اين بود آنچه كه در مورد كتاب كافى و جايگاه آن گفته شده است ، اكنون به بررسى ميزان صحت اخبار آن مىپردازيم :
اصطلاح « صحيح » نزد قدماء و متأخرين
تقسيم حديث به اقسام چهارگانهء معروف ، يك تقسيم نو بوده و از زمان رجالى معروف ، سيد احمد بن طاوس استاد علامه حلى و ابن داود حلى پيدا شده است .
تقسيم قديم در اين باب ثنايى ( يعنى معتبر و غير معتبر ) بوده است و حديث صحيح ، يعنى معتبر را حديثى مىدانستند كه قراين داخلى ( مانند وثاقت راوى ) و يا خارجى
هامش
( 1 ) . كشف الظنون ( همانگونه كه در مستدرك الوسائل آمده است ) ، ج 3 ، ص 541 ؛ ملاحظه كنيد فتح البارى في شرح احاديث البخارى ، ج 1 ، ص 465 ، الفصل العاشر في عدّ احاديث الجامع .
( 2 ) . مراجعه شود به مقدمهء جامع الاصول ، ج 12 .